Tổng hợp về tục treo câu đối ngày Tết

Câu đối ngày Tết

Treo câu đối ngày Tết là một trong những tục lệ truyền thống của người Việt. Trước đây, câu đối là vật báo hiệu và không thể thiếu mỗi khi mùa xuân về. Ngày nay, tục treo câu đối ngày Tết không còn phổ biến như xưa. Tuy nhiên, việc chúc Tết nhau bằng những câu đối vẫn được duy trì. Đọc bài viết sau để hiểu hơn về nguồn gốc, ý nghĩa của tục lệ này. Đồng thời, bài viết cũng sẽ giúp bạn biết thêm về những mẫu câu đối ngày Tết phổ biến.

Nguồn gốc của tục treo câu đối ngày Tết

Câu đối ngày Tết có khởi nguồn từ đào phú. Tức là tấm bùa bằng gỗ cây đào. Đào phú bắt đầu từ thời nhà Chu – Trung Quốc. Nó có dạng hai tấm gỗ đào hình chữ nhật treo hai bên cửa. Đào phú dài 6 tấc, rộng 3 tấc, trên đó được viết tên hai vị thần chế phục ác ma là thần Đồ và Uất Lũy. Ngày mùng một Tết treo đào phú ở cửa có thể khiến trăm loài quỷ đều sợ hãi tránh xa. Đào phú có thể xua đuổi ma quỷ, trấn áp ma tà, tiêu tai giải họa, dón lành tránh hung.

Câu đối đầu tiên trong lịch sử các nước Á Đông là: “Năm mới thừa phúc lành/Tết đẹp mãi trường xuân”. Từ đời Tống trở đi, trong dân gian đã phổ biến tục treo câu đối Tết. Các công sở quan phủ, nha môn, các quan đứng đầu đã bắt đầu soạn viết câu đối Tết. Việc làm này nhằm biểu lộ nguyên tắc, tiết tháo, phong cách làm quan của mình.

Đến thời Minh, đào phú được đổi thành câu đối Tết. Chu Nguyên Chương là một “đầu lĩnh” về câu đối thời này. Việc viết câu đối lan tỏa đến các địa phương, lâu dần trở thành phong tục. Triều Minh Thanh, tất cả các công sở nha môn các cấp, các quan đứng đầu đều tự soạn viết câu đối ngày Tết treo hai bên cửa. Mục đích nhằm biểu lộ chí hướng, ý tưởng làm quan của mình. Cua đối ngày Tết của các quan xưa thường có 5 nội dung: Không tham nhũng không hối lộ; Yêu dân như con; Luật pháp nghiêm minh, hành sự thận trọng; Ước chế bản thân phụng sự công việc; Chăm lo chính sự, vỗ yên bách tính.

Câu đối ngày Tết ở Việt Nam

Thú chơi câu đối ngày Tết dần lan rộng từ Trung Quốc ra khắp các nước Á Đông trong đó có Việt Nam. Chưa có một tài liệu nào cho biết thời điểm cụ thể thú chơi câu đối xuất hiện lần đầu tiên. Tuy nhiên, đến thời Trần thú chơi câu đối đã trở nên phổ biến. Câu đối thể hiện tài năng, trí tuệ của người chơi.

Tương truyền vào năm 1308, Mạc Đĩnh Chi được vua Trần Anh Tông cử đi sứ nhà Nguyên. Do mưa to gió lớn nên sứ bộ nước ta qua cửa ải trễ ngày giờ hẹn định. Viên quan giữ cửa ải đóng chặt cửa không cho sứ bộ đi qua. Sau đó họ vứt xuống một vế đối hiểm hóc và yêu cầu đối được sẽ cho qua. “Quá quan trì, quan quan bế, nguyện quá khách quá quan”. Mạc Đĩnh Chi đối lại “Xuất đối dị, đối đối nan, thỉnh tiên sinh tiên đối”. Viên quan cửa ải phục quá, hô binh lính thắp đuốc, mở cửa cho sứ bộ Đại Việt đi qua.

Thời Hậu Lê, phong tục treo câu đối ngày Tết phổ biến hơn trong dân gian. Vào mỗi dịp Tết, vua Lê Thánh Tông cải trang vi hành để xem xét tình hình bách tính. Đi qua một nhà do làm nghề hèn hạ là hót phân người nên không dám phô ra, không đèn hoa câu đối. Nhà vua đã tặng gia chủ hai câu đối khiến ai đi qua cũng phải dừng lại ngắm nghía, thưởng thức.

Cau Doi Ngay Tet 1
Đến thời Trần thú chơi câu đối ngày Tết đã trở nên phổ biến

Ý nghĩa của tục treo câu đối ngày Tết

Câu đối thuộc thể loại văn biền ngẫu. Nó gồm hai vế đối nhau nhằm biểu thị một ý chí, quan điểm, tình cảm của tác giả trước một hiện tượng, sự việc nào đó trong đời sống xã hội. Từ “đối ở đây có nghĩa là ngang nhau, hợp nhau thành một đôi.

Câu đối cũng được gọi là Liễn. Liễn thờ thường là những dải giấy màu đỏ hay hồng đào. Hai đầu dải giấy có làm trục bằng gỗ hay tre. Mục đích là để khi treo dải câu đối được ngay ngắn, chắc chắn hơn. Cũng có khi câu đối chỉ là những dải giấy để tiện dán vào những nơi như hai bên bàn thờ, cột nhà, cổng hay ngõ.

Treo câu đối ngày Tết để ngụ ý cầu mong cho mọi sự được tốt đẹp như trâu, bò, lợn, gà chóng lớn, sinh nở đầy đàn, cây cối tươi tốt và sai quả…Trước đây, những gia đình không có đủ khả năng và phương tiện viết câu đối ngày Tết thường phải nhờ đến cụ đồ.

Treo câu đối ngày Tết để ngụ ý cầu mong cho mọi sự được tốt đẹp

Những mẫu câu đối ngày Tết phổ biến nhất

“Đa lộc đa tài đa phú quý

Đắc thời đắc lợi đắc nhân tâm”

 

“Năm mới thêm nhiều phúc

Tết đến gọi mùa xuân”

 

“Xuân về muôn nhà phúc

Hoa nở vạn hộ vui”

 

“Ơn dưỡng dục sâu tựa biển Đông Hải

Nghĩa sinh thành cao hơn núi Thái Sơn”

 

“Trời thêm năm tháng người thêm thọ

Xuân khắp đất trời phúc mọi nhà”

 

“Hòa thuận một nhà thêm trăm phúc

Bình an hai chữ giá ngàn vàng”

 

“Xuân an khang đức tài như ý

Niên thịnh vượng phúc thọ vô biên”

 

“Cạn ly mừng năm qua đắc lộc

Nâng cốc chúc năm mới phát tài”

 

“An khang phú quý thái thái bình

Bách lão bá niên trường trường thọ”

 

 

Câu đối ngày Tết

 

Câu đối ngày Tết

 

Câu đối ngày Tết

 

 

Trong văn hóa truyền thống, ngoài tục tiễn ông Táo về trời, dựng cây nêu, gói bánh chưng, làm dưa hành…thì treo câu đối ngày Tết cũng là tục lệ có từ lâu đời. Nó thể hiện trí tuệ, chí hướng và phẩm đức của người Việt Nam. Trong dân gian vẫn còn lưu truyền câu thơ về Tết truyền thống: “Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ/Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh”./.