Nguồn gốc, ý nghĩa và cách treo cuốn thư câu đối

Cuốn thư câu đối

Cuốn thư câu đối là vật phẩm được sử dụng nhiều tại các công trình kiến trúc tâm linh như đình, đền, nhà thờ họ hay phòng thờ tại gia. Nó được coi là tấm bình phong, vật chấn phong thủy nhằm che chắn khí xấu xâm nhập. Đồng thời, sở hữu vật phẩm này cũng thể hiện sự uyên bác, cao sang của gia chủ. Hơn nữa, nó còn giúp tăng tính thẩm mỹ cho không gian phòng thờ, nhà thờ. 

Khái quát về cuốn thư câu đối

Cuốn thư

Khái quát về cuốn thư

Cuốn thư là một dạng bình phong. Nó có ý nghĩa đặc biệt trong việc che chắn cho một cái gì đó. Từ xa xưa, cuốn thư được bắt nguồn từ nhu cầu làm một tấm vách để ngăn cách các phòng với nhau trong một ngôi nhà. Ngày nay, cuốn thư được áp dụng vào các công trình tâm linh văn hóa là chính.

Ý nghĩa của cuốn thư

  • Cuốn thư giống như một dạng bình phong. Nó dùng để che chắn, chấn phong thủy. Tránh khỏi sự xâm hại của những luồng khí xấu –  Yếu tố xấu ảnh hưởng đến nơi mà nó được đặt tại. VD: Ngăn chặn luồng khí xấu xâm nhập vào khu lăng mộ, nhà thờ, nhà ở, đình, đền…
  • Vật phẩm này thể hiện sự uyên bác, cao sang của gia chủ. Theo quan niệm xưa, những nhà có điều kiện và học thức, am hiểu rộng thì mới hay sử dụng cuốn thư.
  • Tăng tính thẩm mỹ và mang ý nghĩa phong thủy đặc biệt cho không gian thờ cúng. Những hoa văn tinh xảo, cổ kính trên cuốn thư rất bắt mắt. Nó thể hiện được trình độ tay nghề của người thợ tạo ra nó.
  • Cuốn thư mang ý nghĩa mô phỏng lại những cuốn thư được làm bằng giấy của thời phong kiến xưa. Một bên được cuộn gỗ cố định và bên trên viết thư. Cũng có thể là chiếu chỉ quan trọng của nhà vua.
  • Cuốn thư chạm khắc hoa sen mang ý nghĩa tượng trưng cho sự thoát tục, thanh cao, không bị ảnh hưởng bởi điềm xấu xung quanh. Đồng thời, nó còn mang ý nghĩa giúp thanh lọc tà khí, điều hòa vượng khí, ngăn chặn điều xấu, điều ác.
  • Hình tượng Rồng cuộn thủy trên cuốn thư mang ý nghĩa thể hiện mong muốn thu hút tài lộc về cho chủ nhà…vv.

Câu đối

Định nghĩa

Câu đối là một thể loại mang tính biền ngẫu. Nó được dùng thể thức đối đôi mà biểu hiện ý nghĩa, tư tưởng. Chữ đối ở đây có nghĩa là đối lập, thành đôi. Câu đối được người Trung Quốc gọi là “Đối liên”. Đối liên dùng để chỉ một dạng sơ khởi của nó là “Đào phú” – bùa gỗ đào. Người xưa gọi câu đối là “Doanh thiếp”, “Doanh liên”. Câu đối được làm từ gỗ, phủ sơn ta, sơn vecni hoặc sơn son thếp vàng, thếp bạc.

Nguyên tắc của câu đối

Khi viết câu đối, nếu chọn được câu chữ tuân theo những nguyên tắc sau thì câu đối được gọi là chỉnh đối hay cân đối.

Đối ý và đối chữ

Đối ý: Hay ý phải cân nhau, đặt thành 2 câu sóng nhau.

Đối chữ: Xét trên hai phương diện là thanh và loại. Về thanh thì thanh bằng sẽ đối với thanh trắc và ngược lại. Về loại thì thực tự – chữ nặng như trời, đất, cây…phải được đối với thực tự. Hư tự – chữ nhẹ như thì, mà, ru…phải đối với hư tự. Danh từ phải đối với danh từ. Động từ phải đối với động từ. Nếu vế đối này có chữ Nho thì vế kia cũng phải đặt chữ Nho.

Vế câu đối

Một câu đối gồm hai câu đi song nhau, mỗi câu là một vế. Nếu câu đó từ một người sáng tác thì gọi là vế trên và vế dưới. Nếu một người nghĩ ra một vế để người khác làm vế kia thì gọi là vế ra và vế đối. Khi một câu đối do một người làm ra cả hai vế, thì chữ cuối, vế trên, câu bên phải (khi treo) là thanh trắc; chữ cuối, vế dưới, câu bên trái là thanh bằng.

Số chữ và các thể câu đối

Số chữ trong câu đối không nhất định. Theo số chữ và cách đặt câu có thể chia câu đối ra làm các thể sau:

  1. Câu đối tiểu: Là những câu có 4 chữ trở xuống.
  2. Câu đối thơ: Là những câu làm theo lối đặt câu của thể thơ ngũ ngôn hoặc thất ngôn.
  3. Câu đối phú: Là những câu làm theo các lối đặt câu của thể phú, bao gồm:
  • Lối câu song quan: Là những câu có từ 6 đến 9 chữ và được đặt thành một đoạn liền.
  • Câu cách cú: Là những câu mà mỗi vế được chia làm 2 đoạn, một đoạn ngắn và một đoạn dài.
  • Lối câu gối hạc hay hạc tất: Là những câu mà mỗi vế có 3 đoạn trở lên.

Luật bằng trắc

Câu tiểu đối:

  • Vế phải: trắc – trắc – trắc
  • Vế trái: bằng – bằng – bằng.

Phân loại câu đối

  1. Câu đối chữ nhật loại thường
  2. Câu đối lá lật
  3. Dạng câu đối hình quả bầu
  4. Câu đối bán nguyệt, kiểu lòng máng ốp cột
  5. Câu đối có bo khung viền.

Nguồn gốc của cuốn thư câu đối

Treo cuốn thư câu đối trong phòng thờ gia tiên, dòng họ là nét đẹp truyền thống của người Việt từ bao đời này. Nhìn vào bàn thờ, phòng thờ, nhà thờ có thể thấy được nề nếp, gia phong của mỗi gia đình, dòng họ. Đó cũng chính là chuẩn mực về một lối sống truyền thống. Cuốn thư thường được treo ở trên xà ngang, gian giữa, trên câu đối.

Nhà nào có điều kiện kinh tế khá giả, giàu có thường sơn son thiếp vàng. Nếu không đủ điều kiện kinh tế thì thếp bạc. Cũng có thể nhờ thầy đồ viết mấy chữ và treo trên bàn thờ tổ tiên để tỏ lòng thành kính. Đây được coi là thú chơi cuốn thư câu đối trải qua hàng ngàn năm nay. Thú chơi này đã vượt lên những thói quen thông thường và trở thành nét văn hóa riêng, đặc trưng của dân tộc Việt Nam.

Cuon Thu Cau Doi
Một câu đối gồm hai câu đi song nhau, mỗi câu là một vế

Ý nghĩa của cuốn thư câu đối trong văn hóa thờ cúng

  • Treo cuốn thư câu đối là để tỏ lòng biết ơn công lao sinh thành, phúc đức của tổ tiên. Nó mang lại sự sang trọng, trang nghiêm cho không gian thờ cúng.
  • Cuốn thư câu đối thể hiện sự uyên bác, cao sang của gia chủ. Theo quan niệm xưa, những nhà có điều kiện và có học thức, kiến thức, am hiểu rộng thì mới hay sử dụng cuốn thư câu đối.
  • Cuốn thư và câu đối là vật phẩm trang trí giúp tăng tính thẩm mỹ cho không gian thờ cúng.
  • Cuốn thư thường được khắc chữ Hán, chạm trổ hoa văn hình rồng cuốn. Giữa cuốn thư thường được khắc chữ Phúc, Lộc, Thọ – vừa đảm bảo về mặt thẩm mỹ vừa phù hợp với nơi thờ cúng.
  • Cuốn thư thường được thiết kế một bên khắc hình cái bút, một bên là kiếm tượng trưng cho kiến thức và sức mạnh. Do đó, sẽ không sợ tà khí, có thể che chắn, bảo vệ gia chủ và có giá trị phong thủy cao.
  • Ngày nay, cuốn thư thường được chạm khắc hình Ngũ phúc lâm môn với hình tượng năm con dơi trầu quanh chữ Phúc nằm giữa cuốn thư.
  • Cuốn thư đá có chạm khắc hình hoa sen mang ý nghĩa tượng trưng cho thoát tục, thanh cao. Nó không bị ảnh hưởng bởi những điềm xấu xung quanh đồng thời mang ý nghĩa giúp thanh lọc tà khí, điều hòa vượng khí, ngăn chặn điều xấu, điều ác. Từ đó, gia chủ sẽ tránh được điềm xấu và an tâm hưởng hạnh phúc.

Chất liệu sử dụng làm cuốn thư câu đối

Cuốn thư câu đối ngày nay được làm từ nhiều chất liệu khác nhau. Chẳng hạn: Cuốn thư câu đối đá, cuốn thư câu đối gỗ hay đồng. Mỗi loại lại mang ưu điểm khác nhau và thường được sử dụng trong những hoàn cảnh khác nhau.

Sản phẩm làm bằng đá có độ bền cao, chịu tác động của gió mưa và có thể tồn tại hàng trăm năm. Do đó, nó thường được đặt ngoài trời như tại lăng mộ, cổng chùa, đền, sân nhà thờ họ…Cuốn thư câu đối bằng gỗ hoặc đồng có độ tinh xảo cao. Bên cạnh đó, nó lại có ưu điểm là nhẹ, dễ dàng vận chuyển, lắp đặt nen thường được đặt trong nhà thờ họ, phòng thờ gia tiên.

Cuốn thư câu đối bằng đá

Khái quát 

Ở các nước phương Đông, từ khi con người biết làm nhà cửa nhằm tạo ra một nơi an toàn, chắc chắn để sinh sống thì quan niệm về phong thủy trong văn hóa tâm linh dần được hình thành. Quan niệm này ngày càng được phát triển mạnh mẽ. Theo các nhà nghiên cứu về thuật phong thủy, cuốn thư đá ra đời và được các gia đình sử dụng cho những công trình kiến trúc tâm linh có xuất phát điểm từ lý thuyết về “Triều và Án”.

Triều có ý chỉ quay về hay hướng về. Nó mang ý chỉ núi đang chầu, quay về phía nhà cửa hay mộ phần. Án nghĩa là cái bàn, đại diện cho hướng trước mặt của người ngồi. Như vậy, Triều Án là những nhân tố quan trọng ảnh hưởng tới mộ phần và gia trạch nhằm ngăn chặn những điềm xấu xâm nhập vào trực diện từ trước vào. Để cuốn thư đá có thể mang lại điều tốt lành và ngăn chặn cái xấu cần phải lựa chọn loại cuốn thư và hướng đặt cuốn thư hợp phong thủy. Ngày nay, người ta thường sử dụng cuốn thư đá đặt ở những nơi như lăng mộ, đình, đền, nhà thờ họ, từ đường, cổng làng, am miếu…

Cuốn thư câu đối gỗ 

Theo phong thủy, cuốn thư câu đối làm bằng gỗ rất tốt trong việc thờ cúng. Những loại gỗ thường được sử dụng làm cuốn thư câu đối gỗ là gỗ dổi, mít, gụ, vàng tâm, hương…Câu đối gỗ được sử dụng phổ biến với cuốn thư là các mẫu câu đối máng, câu đối phẳng, tàu chuối, quả bầu…Các mẫu này có sự khác nhau tùy thuộc vào mục đích sử dụng là thờ cúng hay treo nghệ thuật.

Cuốn thư câu đối gỗ được ưa chuộng bởi gỗ có tính chất cơ lý ổn định hơn. Đặc biệt, là gỗ gụ, hương, mít, dổi…Gỗ gụ vân đẹp, đều, cứng, thớ đa giác mềm, ít cong vênh. Gỗ này cũng ít nứt, chắc chắn, không chịu tác động của nước. Bên cạnh đó, những loại gỗ này khá phổ thông, dễ kiếm mà giá cả lại hợp lý. Hơn nữa chúng còn chịu được lực lớn, gỗ mịn, màu đồng nhất, khả năng chống mối mọt cao. Đây chính là những yếu tố để cấu thành nên sản phẩm có tuổi thọ cao (trên 30 năm).

Cuốn thư câu đối đồng

Cuốn thư câu đối bằng đồng thường được treo tại nơi thờ cúng trong gia đình hay nhà thờ họ. Chúng thường được treo cả bộ chứ không tách riêng cuốn thư hay câu đối. Bởi nó là một bộ chỉnh thể nội dung truyền tải. Cuốn thư câu đối thể hiện lối chơi chữ cùng ý nghĩa sâu xa trong đó. Trải qua thời gian, cuốn thư câu đối ngày càng đa dạng về chất liệu, kiểu dáng và mục đích sử dụng.

Cuốn thư và câu đối đồng được nhiều người ưa chuộng và ưu tiên lựa chọn. Sản phẩm này giúp không gian thờ cúng trở nên cổ kính, mang đậm nét đẹp truyền thống và sang trọng hơn. Bên cạnh đó, giá cuốn thư câu đối đồng cũng khá hợp lý. Hơn nữa, đồ đồng bền đẹp cùng với thời gian, không bị phai màu hay mối mọt.

Cuon Thu Cau Doi
Cuốn thư được làm từ nhiều chất liệu khác nhau

Cách treo cuốn thư câu đối

Trong mỗi gia đình người Việt, bàn thờ là nơi thiêng liêng và quan trọng nhất. Đây là nơi thờ thổ công hoặc thờ tổ tiên ông bà cha mẹ. Trên bàn thờ thường có các bộ đồ thờ cúng như bộ tam sự, ngũ sự, mâm bồng, ngai chén, lọ hoa, bát hương… Ngoài ra, còn treo thêm các bức cuốn thư câu đối để trang trí. Đồng thời, cũng là thể hiện được gia cảnh, gia phong của gia đình.

Đối với nhà thờ họ, nhà cổ ba gian hai trái thì câu đối thường được ốp hai vên cột. Thêm vào đó là cửa võng kết nối mặt trước giữa hai cột. Cuốn thư được treo sát tường, ở giữa, bên trong. Khoảng cách của cuốn thư so với mặt bàn thờ khoảng 80cm đến 1m.

Đối với nhà ống, biệt thự hay nhà trần thì cuốn thư sẽ được treo ở giữa ban thờ. Khoảng cách với mặt bàn thờ từ 80cm đến 1m. Nên để nghiêng xuống khoảng 20-30 độ để có thể nhìn thấy rõ và đẹp nhất. Đôi câu đối được treo hai bên và hơi thấp xuống so với cuốn thư. Có thể treo từ mặt bàn thờ trở lên nằm trong mép bàn thờ hoặc bên ngoài đều được, tùy theo không gian để treo cho phù hợp.

Mua cuốn thư câu đối ở đâu?

Chỉ cần từ khóa và vài cú Click chuột bạn sẽ nhận được hàng loạt kết quả liên quan đến địa chỉ mua cuốn thư câu đối. Tuy nhiên, để chọn được địa chỉ uy tín, cung cấp sản phẩm chất lượng lại chẳng hề đơn giản như bạn nghĩ. Làng nghề Cát Đằng là một trong những địa chỉ uy tín nhất tại Việt Nam cung cấp sản phẩm đồ thờ cúng.

Làng nghề Cát Đằng là làng nghề truyền thống ở nước ta. Nó có lịch sử lâu đời (gần 700 năm) từ thời vua Đinh – Tiền Lê (Thế kỷ IX-X). Cát Đằng luôn mong muốn giới thiệu với bạn bè trong và ngoài nước những sản phẩm chất lượng, độc đáo và mang đậm màu sắc tâm linh.

Cát Đằng chuyên cung cấp các sản phẩm:

  1. Cuốn thư
  2. Câu đối
  3. Cửa võng
  4. Bàn thờ
  5. Động Sơn Trang
  6. Giá chiêng
  7. Giá chuông
  8. Giá trống
  9. Hạc thờ
  10. Hoành phi – Đại tự
  11. Khám thờ
  12. Kiệu thờ
  13. Ngai – Ỷ thờ
  14. Ngựa thờ
  15. Phụ kiện đồ thờ (Sập thờ, trống gỗ, tượng Phật).
Cuốn thư câu đối
Làng nghề Cát Đằng là địa chỉ uy tín cung cấp bộ cuốn thư câu đối

Những năm trở lại đây, đời sống kinh tế có phần khá lên, nhiều người tìm về nếp sống gia phong xưa. Vì vậy, cuốn thư và câu đối được nhiều người ưa chuộng và tìm mua. Để thể hiện quyền quý gia phong, cuốn thư và câu đối được làm bằng gỗ sơn son thếp vàng, đồng vàng hay đỏ. Dù làm bằng chất liệu gì thì sản phẩm cũng mang những giá trị to lớn về mặt tinh thần đối với người Việt Nam./.