Đỉnh đồng thờ cúng và ý nghĩa tâm linh

Đỉnh đồng thờ cúng

Đỉnh đồng thờ cúng là một trong những vật phẩm linh thiêng không thể thiếu của người Việt. Trước đây, đỉnh đồng chỉ được sử dụng tại các phủ vua chúa, quan lại, nhà phú hộ hay thương nhân giàu có. Nó là biểu tượng gắn liền với sự sang trọng, trong nhà có của ăn của để. Ngày nay, đỉnh đồng được sử dụng nhiều hơn với ý nghĩa tâm linh tốt đẹp. Vậy đỉnh đồng có ý nghĩa đặc biệt như thế nào? Cách chọn đỉnh đồng phù hợp với không gian thờ cúng? Địa chỉ nào uy tín nhất để mua đỉnh đồng thờ cúng? Tất cả thắc mắc sẽ được giải đáp chi tiết nhất trong bài viết sau đây.

Đỉnh đồng thờ cúng là gì?

Khái quát

Đỉnh đồng là vật phẩm dùng để trang trí trong phòng khách. Đặc biệt, nó thường được dùng để đốt trầm hương. Đỉnh đồng thờ cúng là nơi để con cháu thể hiện lòng thành kính của mình với nguồn cội, đồng thời cầu mong gia tiên phù hộ độ trì để gặp may mắn, thăng tiến, bình an trong cuộc sống.

Cấu tạo và ý nghĩa của từng bộ phận

Cấu tạo

Thông thường một đỉnh đồng thờ cúng gồm có 5 phần: Nắp, thân, bụng, tai mây và đế.

Nắp: Đỉnh đồng có nắp được chế tạo hình dạng giống như chiếc bát tô úp ngược, trên đỉnh gắn với tượng con Nghê đúc liền với nắp; được tạo một lỗ nhỏ thông từ miệng Nghê xuống đáy nắp với mục đích nhả khói, mùi thơm khi xông trầm.

Bụng: Bụng phình ra hình bầu dục cân đối. Nó được chạm khắc hình ảnh song long chầu nguyệt hay dòng chữ Hán “Phúc Lộc Thọ Khang Ninh”.

Tai mây: Là phần cui tai hình mây được đúc liền đối xứng hai bên thân đỉnh.

Chân: Phần chân được đúc gắn liền với phần bụng, tạo thành chân vạc giúp cho đỉnh đồng trở nên vững chắc hơn khi đặt trên đế.

Đế: Phần đế có mặt hình tròn, độ rộng vừa đủ khớp với chân đỉnh. Bao quanh nó là một đường viền nhô hơn so với mặt đế, tác dụng là giữ 3 chân lư cố định. Mặt đế thường được đúc hoa văn theo thân đỉnh như hoa sòi, con dơi.

Ý nghĩa thể hiện qua từng bộ phận

Ý nghĩa thể hiện qua nắp của đỉnh đồng

Đỉnh đồng thờ cúng được du nhập đã lâu từ Trung Quốc. Qua thời gian, đỉnh đồng được cha ông ta sáng tạo để mang lại những giá trị mới linh thiêng, cao cả cho cả dân tộc. Không thể không nhắc tới ở đây là hình tượng con Nghê trên đỉnh đồng.

Nếu như trong văn hóa của người Trung Quốc trên đỉnh đồng là biểu tượng con Lân thì cha ông ta đã sáng tạo thành con Nghê. Con Nghê lấy hình ảnh từ loài chó nhà, con vật trung thành và bảo vệ nhà cửa. Vì thế, con Nghê trên đỉnh đồng có ý nghĩa bảo vệ, xua đuổi tà khí.

Nghê mang rất nhiều ý nghĩa biểu trưng, từ sự thân thương, bình dị đến chính trực, ngay thẳng, dũng mãnh, quyền uy, tôn nghiêm, linh thiêng và cả lòng trung thành. Nghê có tác dụng hóa giải điều xấu chiếu vào ngôi nhà, hóa giải hung khí từ các sao xấu, sát khí như ngũ hoàng, nhị hắc…chiếu mỗi năm. Hình ảnh con Nghê trên nắp đỉnh đồng với mong muốn gia chủ được bảo vệ.

Ý nghĩa thể hiện qua bụng của đỉnh đồng

Trên bụng của đỉnh đồng thường được chạm khắc tỉ mỉ dòng chữ “Phúc Lộc Thọ Khang Ninh”. Cùng với nó là hình ảnh Rồng chầu mặt nguyệt. Với mong muốn phúc đức, tài lộc luôn đến với gia chủ.

Ý nghĩa thể hiện qua chân của đỉnh đồng

Đỉnh đồng gồm có 3 chân vững chắc. Ngoài mục đích tạo sự cân bằng và vững chắc thì 3 chân của đỉnh đồng còn có ý nghĩa giúp gia chủ luôn được bình yên, an vui. Đồng thời nó còn có ý nghĩa chấn hưng không gian thờ cúng. Hai tai mây rồng cân đối ôm lấy thân đỉnh tạo sự hài hòa và tinh tế.

Đỉnh đồng thờ cúng
Đỉnh đồng thờ cúng gồm có 5 phần là nắp, thân, bụng, tai mây và đế

Màu sắc

  • Màu đỏ tạo nên từ đồng đỏ
  • Màu vàng tạo nên từ đồng vàng
  • Đỉnh đồng màu giả cổ hay còn gọi là màu da cua

Kích thước

Yếu tố phong thủy được xem là quan trọng đối với nhiều người, gia đình. Mỗi yếu tố, mỗi mệnh trong phong thủy đều mang một ý nghĩa riêng cũng như ảnh hưởng rất lớn tới quan niệm, tâm linh của người thờ cúng. Theo các chuyên gia phong thủy, trên bàn thờ phải đủ Ngũ hành gồm Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Đảm bảo được điều này sẽ tạo ra nhiều sinh khí, mang lại may mắn, đủ đầy cho gia chủ.

Thêm vào đó, phòng thờ còn phải đảm bảo cả yếu tố mỹ thuật hài hòa. Theo đó, Hỏa – lửa chính là thắp đèn, điện, nến. Thủy – nước chính là cốc nước, rượu. Mộc – gỗ tức là bàn thờ. Thổ – đất chính là đồ sứ (bát hương, lọ hoa…bằng sứ) và Kim – kim loại (bộ đồ thờ cúng bằng đồng trong đó có đỉnh đồng).

Khi lựa chọn bộ đồ thờ cúng bằng đồng mà cụ thể là đỉnh đồng cần chú ý đến kích thước bàn thờ:

  1. Bàn thờ có kích thước Dài x Rộng x Cao lần lượt là 1m55 x 0,61m x 1m27 thường đi với bộ đỉnh đồng cao 45cm, 50cm.
  2. Bàn thờ kích thước Dài x Rộng x Cao lần lượt là 1m67 x 0,81m x 1m27 thường đi với bộ đỉnh đồng cao 50cm, 60cm.
  3. Với bàn thờ có kích thước Dài x Rộng x Cao lần lượt là 1m87 x 0,87m x 1m27 thường đi với bộ đỉnh đồng cao 50cm, 60 cm.
  4. Bàn thờ có kích thước Dài x Rộng x Cao lần lượt là 1m97 x 0,87m x 1m27 thường đi kèm với bộ đỉnh đồng cao 50cm, 60cm.
  5. Bàn thờ có kích thước Dài x Rộng x Cao lần lượt là 2m07 x 0,87m x 1m27 thường đi kèm với bộ đỉnh đồng cao 60cm, 70cm.
  6. Với bàn thờ có kích thước Dài x Rộng x Cao lần lượt là 2m17 x 1m07 x 1m27 thường đi với bộ đỉnh đồng cao khoảng 70cm.

Một số kiểu dáng phổ biến

  1. Đỉnh đồng thờ cúng với kiểu dáng độc đáo – Đỉnh trúc bẹ. Mẫu này được đúc từ nguyên liệu đồng vàng và tạo màu giả cổ. Thân đỉnh hình chữ nhật, mặt đỉnh tạo kiểu dáng thân trúc và được đúc nổi rất đẹp.
  2. Đỉnh đồng kiểu dáng Nghê đuôi chẻ. Khi đốt trầm miệng đỉnh đồng sẽ nhả khói, khói tỏa ra từ miệng Nghê mang lại cảm giác linh thiêng.
  3. Mẫu đỉnh đồng kiểu dáng tròn hay còn gọi là đỉnh quả bóng. Hai quai đỉnh là 2 con Nghê kết hợp với nắp đỉnh tròn có gắn con Nghê trên đỉnh. Thân đỉnh có hình tròn, trơn không họa tiết.
  4. Đỉnh đồng dáng quả bưởi: Đỉnh được đúc từ nguyên liệu đồng vàng, tạo màu giả cổ. Kiểu dáng mô phỏng theo hình dạng quả bưởi. Nắp đỉnh không phải là con Nghê mà mang kiểu dáng thân cây. Quai đỉnh là hai chồi cây đang ra lộc. Mẫu đỉnh đồng này mang tới sức sống, sự phát triển cho người sở hữu và những người thân của người đó.
  5. Đỉnh đồng dáng trúc mai hóa Rồng: Đây là mẫu đỉnh đồng có kiểu dáng câu kỳ và khó tạo tác hơn so với những mẫu nêu trên. Đỉnh được chạm trổ hoa văn, đường nét cầu kỳ với kiểu dáng độc đáo.
  6. …vv.

Ý nghĩa của đỉnh đồng thờ cúng

Đỉnh đồng được sử dụng để đốt trầm hương. Đây là vật phẩm để con cháu thể hiện lòng thành kính của mình với người đã khuất. Đồng thời cũng là cầu mong cho gia tiên phù hộ độ trì cho gia chủ gặp may mắn, bình an, thăng tiến trong sự nghiệp. Đỉnh đồng thờ cúng mang khí dương. Nó tượng trưng cho trời nên thích hợp trong những không gian thờ cúng như phòng thờ gia tiên, từ đường, đình, chùa…

Khi trầm hương được đốt trong đỉnh đồng sẽ tạo ra hương thơm ấm cúng cho không gian thờ cúng. Theo dân gian truyền lại, hương thơm của trầm thể hiện rõ nhất lòng thành của con cháu, một mùi hương của sự thanh khiết và cao quý. Hương thơm của trầm có thể thanh lọc khó, giúp hóa giải hung khí và tăng thêm cát khí. Giúp gia tăng sự hòa thuận, hiếu thảo, tăng tiến về trí tuệ và tài lộc. Do đó, từ xưa đến nay người Việt rất thích đốt trầm hương ở đỉnh đồng.

Đỉnh đồng thờ cúng
Đỉnh đồng được sử dụng để đốt trầm hương

Phong tục trưng bày đỉnh đồng thờ cúng

Đỉnh đồng là một trong ba vật phẩm tạo nên bộ tam sự. Theo phong tục dân gian, không bao giờ được đặt bộ tam sự ngay trên nền nhà. Bởi vì, đây là bộ đồ thờ cúng, phải đặt trên một chiếc bàn thấp. Người xưa gọi bàn này là bàn tam sự. Trong các nhà thờ Công giáo, bàn tam sự có thể không phải là một chiếc bàn phẳng đúng nghĩa. Nó là một cái giá mỹ thuật, có công dụng làm đế để đặt bộ tam sự cho trang nghiêm.

Trong một buổi cử hành lễ, không nên dùng đỉnh đồng đồng thời sử dụng bình hương để xông hương. Tức là, nếu dùng bình xông hương thì không dùng đỉnh đồng và ngược lại. Cũng không được đặt đỉnh đồng trước Thư đài, không cầm đỉnh đồng đi quanh quan tài để xông hương…

Người Việt Nam thường trưng bày bộ tam sự trong đó có đỉnh đồng trên bàn thờ gia tiên và trong những buổi tế tự ở những nơi trang trọng nhất. Vào mỗi dịp Tết, người ta thường đem bộ tam sự đi vệ sinh sạch sẽ. Đặc biệt là đánh cho vật phẩm trở nên sáng bóng. Nhà nào có bàn thờ tổ tiên hầu như đều có đỉnh đồng thờ cúng.

Cách chọn mua đỉnh đồng thờ cúng phù hợp

Thứ nhất: Tìm hiểu về đỉnh đồng 

Trước khi chọn mua sản phẩm bạn cần biết những thông tin cơ bản nhất về nó. Chẳng hạn:

  • Đỉnh đồng thờ cúng là gì? Nó có ý nghĩa đặc biệt ra sao? => Đỉnh đồng là vật phẩm không thể thiếu trong không thờ cúng. Là khí cụ để đốt trầm tạo nên hương thơm thanh khiết.
  • Đỉnh đồng gồm những bộ phận nào? => Đỉnh đồng gồm có 5 bộ phận là nắp, tai mây, bụng, chân và bệ đỉnh. Từng đường nét đều được thiết kế tỉ mỉ, tinh xảo với 3 chân vững chắc. Bụng đỉnh phình hình bầu dục, nắp có con nghê ở trên, tai mây được bố trí đối xứng hài hòa.
  • Chất liệu nào được sử dụng làm đỉnh đồng thờ cúng? => Tại các làng nghề truyền thống ở nước ta, đỉnh đồng được làm từ chất liệu đồng nguyên khối và được đánh lên một lớp sơn.

Thứ hai: Tìm hiểu những địa chỉ uy tín cung cấp đỉnh đồng

Bạn nên lựa chọn sản phẩm được sản xuất trực tiếp tại các làng nghề truyền thống. Như các bạn đã biết, Việt Nam là đất nước có nhiều làng nghề truyền thống. Với đặc trưng của nền sản xuất nông nghiệp trồng lúa nước và chế độ làng xã trong đó bao gồm cả yếu tố dòng họ, các nghề thủ công truyền thống xuất hiện khá sớm. Các làng nghề này hình thành, tồn tại và phát triển gắn liền với lịch sử thăng trầm của dân tộc và đời sống cộng đồng. Làng nghề đúc đồng nói riêng cũng không ngoại lệ.

Đồ đồng thờ cúng được sản xuất từ các làng nghề như Ý Yên, Đại Bái, Ngũ Xá, Lộng Thượng…có chất lượng, mẫu mã và giá cả đảm bảo hơn cả. Một sản phẩm bằng đồng được làm ra là sự kết tinh của nhiều yếu tố. Trong đó, tâm huyết và tài năng của nghệ nhân là yếu tố quyết định. Một người thợ đúc đồng giỏi phải thành thạo 5 kỹ thuật. Bao gồm: Tạo hình, tạo khuôn để đúc thành đồng, pha chế, nấu đồng và rót đồng…

Sản phẩm của làng nghề đúc đồng ngày càng đa dạng và phong phú. Các nghệ nhân làng nghề với bàn tay tài hoa cái tâm với nghề đã tạo ra rất nhiều sản phẩm chất lượng, tinh xảo và mang đậm nét văn hóa truyền thống chỉ có ở người Việt. Bởi vậy. lựa chọn đồ đồng thờ cúng được sản xuất tại các làng nghề truyền thống là sự lựa chọn hoàn toàn đúng đắn.

Thứ ba: Tìm hiểu kỹ về chế độ bảo hành của nhà cung cấp

Chính sách bảo hành là những quy định, cam kết của nhà sản xuất hay phân phối đối với người mua hàng. Độ mạnh, yếu của chính sách, cam kết đối với khách hàng phụ thuộc vào mức độ uy tín của đơn vị đưa ra chính sách hay cam kết ấy. Tức là, thông thường thì những cơ sở càng lớn, càng uy tín thì chính sách bảo hành sẽ càng được đảm bảo. Do đó, trước khi muốn mua đỉnh đồng bạn hãy tìm hiểu kỹ về chế độ bảo hành của nơi cung cấp. Bên cạnh đó, quy trình làm việc và đội ngũ nhân viên cũng là một trong những yếu tố quan trọng bạn cần quan tâm.

Thứ tư: Đưa ra quyết định lựa chọn cuối cùng

Sau thời gian tìm hiểu về sản phẩm, địa chỉ cung cấp uy tín và chế độ bảo hành…sẽ là lúc bạn đưa ra quyết định cuối cùng. Bạn nên đến trực tiếp cơ sở cung cấp để đánh giá sao cho chuẩn xác nhất. Quyết định cuối cùng khi sản phẩm đảm bảo tổng hợp các yếu tố về chất lượng, hình thức, giá bán và chế độ bảo hành.

Cách bày đỉnh đồng thờ cúng

Đỉnh đồng thờ cúng thường đi kèm với đôi chân nến và đôi hạc. Bộ này được đặt trên cùng một hàng ở chính giữa và cao nhất bàn thờ. Đặt ngay trước di ảnh hoặc bài vị, ngai thờ. Trên tường phía sau có thể được treo bộ hoành phi câu đối.

Gia chủ cũng có thể trưng bày các vật phẩm khác như đèn thờ, ống hương, lọ hoa, bát hương, mâm bồng…Nếu thờ ngai chén thì có thể dùng ngai 3 chén hoặc 5 chén; đài thờ dùng 2 đài hoặc 3 đài tùy theo diện tích bàn thờ. Gia chủ cũng cần chú ý đến việc đặt đỉnh đồng sao cho hình tượng con Nghê hướng ra phía cửa chính thì mới có tác dụng phong thủy.

Đỉnh đồng thờ cúng
Làng nghề Cát Đằng là địa chỉ uy tín nhất khi mua đỉnh đồng

Tìm hiểu về những nhà cung cấp đồ đồng thờ cúng

Nhóm 1: Đồ đồng thờ cúng có xuất xứ từ các làng nghề nổi tiếng

Ưu điểm

  • Ưu điểm của đồ thờ cúng bằng đồng được sản xuất tại các làng nghề thủ công là các sản phẩm được làm hoàn toàn thủ công từ các nghệ nhân.
  • Đồng tinh khiết 100%.
  • Khách hàng được tùy chọn về kiểu dáng, kích thước.
  • Hoa văn, họa tiết trên sản phẩm được chạm khắc tinh sảo, tỉ mỉ và đặc biệt là rất phù hợp với văn hóa của người Việt.
  • Sản phẩm được chế tác theo yêu cầu của khách hàng.
  • Tuổi thọ cao.
  • Giá cả hợp lý và chế độ bảo hành tốt.

Khuyết điểm

  • Mỗi cơ sở tạo ra sản phẩm với chất lượng, mẫu mã, giá thành khác nhau.
  • Vì tính chất đúc thủ công nên đồ thờ bằng đồng tại các làng nghề truyền thống có thể có khuyết tật về hình dáng.
  • Để cạnh tranh với nhau các cơ sở có thể hoàn thiện sản phẩm với chất lượng khác nhau như về độ tinh khiết của đồng; loại bỏ bớt các khâu hoàn thiện sản phẩm như đánh bóng hay về độ chi tiết của từng nét hoa văn.

Nhóm 2: Đồ đồng thờ cúng được nhập khẩu

Ưu điểm

  • Đa dạng về chủng loại và kích thước
  • Hình dáng, mẫu mã bắt mắt
  • Sản phẩm giống nhau hàng loạt bởi được đúc bằng máy
  • Khuyết tật về hình dáng hầu như không có.

Khuyết điểm

  • Chất lượng thấp hơn so với đồ đồng được sản xuất tại các làng nghề thủ công. Bởi vì, lượng đồng trong sản phẩm thấp, thường là được pha trộn tạo thành hợp kim.
  • Khi mới mua về sản phẩm trông rất đẹp mắt. Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng sẽ bị phai màu, khó xử lý lại như ban đầu.
  • Kiểu dáng, mẫu mã được du nhập từ nước ngoài nên không mang đậm nét văn hóa và cái hồn của người Việt Nam.

Đỉnh đồng là một vật được sử dụng phổ biến ở các nước Á Đông như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản…Đỉnh đồng thờ cúng thường được dùng tại nhà thờ, từ đường, đài tưởng niệm, nghĩa trang, chùa chiền…Đỉnh đồng được đặt giữa nơi thờ cúng, giữa đôi cột đèn. Sử dụng đỉnh đồng để tạo ra mùi hương thơm, bởi vì, theo quan niệm hương thơm thể hiện lòng thành, sự thanh khiết và cao quý. Ngày nay, có rất nhiều công nghệ phát triển đồng nghĩa với việc có thêm nhiều cơ sở sản xuất đồ đồng nói chung và đỉnh đồng thờ cúng nói riêng. Để lựa chọn được sản phẩm có chất lượng, mẫu mã và giá phù hợp bạn cần đặc biệt chú trọng đến địa chỉ cung cấp./.