Một số mẫu đồ thờ bằng đồng

Đồ thờ bằng đồng

Hiện nay, bộ đồ thờ được sản xuất bằng nhiều công nghệ và chất liệu khác nhau. Đồ thờ bằng đồng hay các sản phẩm trang trí làm từ đồng đã không còn mới mẻ, xa lạ với người dân Việt. Vậy đồ thờ bằng đồng có những loại nào? Ưu điểm của chúng ra sao? Đọc bài viết sau để hiểu chi tiết và chính xác hơn.

Đồ thờ bằng đồng khảm tam khí

Khái niệm

“Tam khí” có nghĩa là làm bằng ba thứ kim loại. Bao gồm: Vàng, bạc và đồng. Chính vì sự kết hợp hài hòa giữa ba nguyên liệu này nên bộ đồ thờ cúng bằng đồng có tên bộ đồ thờ khảm tam khí. Xưa kia, chỉ có vua chúa, quan lại và những nhà gia thế mới có thể sở hữu những món đồ tam khí.

Ý nghĩa

Đồ thờ bằng đồng khảm tam khí quý không chỉ bởi giá trị của bạc, vàng. Giá trị của bộ đồ thờ thể hiện bởi sự công phu, tài hoa của người thợ khi chế tác. Mỗi sản phẩm đòi hỏi sự tỉ mỉ, công phu trong từng công đoạn. Quy trình từ vẽ mẫu trên sản phẩm đồng đúc, đục sâu các mẫu đó; tiếp theo là ghép vàng, bạc, kim loại quý đều được làm vô cùng tỉ mỉ.

Đồ thờ bằng đồng khảm tam khí mang vẻ đẹp thuần nhã, sang trọng. Những đường chạm trổ được trau chuốt, nét gò điêu luyện, tinh xảo. Mỗi tác phẩm hoàn thiện đều thể hiện tài năng của nghệ nhân. Qua đó cũng thể hiện tinh hoa bản sắc văn hóa Việt. Các họa tiết được khắc trên sản phẩm đều có ý nghĩa cầu tài lộc và may mắn.

Đồ thờ bằng đồng khảm tam khí gồm những gì?

1. Bộ đồ thờ 3 món: Đỉnh đồng và đôi hạc; Đỉnh đồng và đôi nến. Đây được gọi là bộ tam sự khảm tam khí.

2. Bộ đồ thờ 5 món: Đỉnh đồng, đôi hạc, đôi nến. Đây được gọi là bộ ngũ sự khảm tam khí.

Đỉnh đồng khảm tam khí

Đỉnh đồng khảm tam khí được dùng để thắp hương hoặc đốt trầm. Phúc, Lộc, Thọ, Khang, Ninh thường được là những chữ thường được chạm khảm trên sản phẩm. Phần bụng phình ra để lộ những đường nét hoa văn rồng phượng chầu mặt nguyệt vô cùng tinh tế.

Phần nắp của đỉnh đồng là hình ảnh con nghê ngự uy nghi. Nó tượng trưng cho loài chó canh giữ nhà cửa khỏi kẻ xấu xâm hại. Hương thơm tỏa ra từ đỉnh đồng có tác dụng thanh lọc cơ thể, điều hòa âm dương, trấn trạch đất cát. Hơn thế, đỉnh đồng còn có tác dụng xua đuổi tà ma và những điều không may mắn để cuộc sống của gia chủ bình yên, hạnh phúc.

Đôi hạc đồng đứng trên mai rùa

Đôi hạc đồng đứng trên mai rùa bắt nguồn từ câu chuyện dân gian giữa hạc và rùa đồng. Hình ảnh hạc đứng trên mai rùa dần đi vào đời sống của người Việt. Trong đình, chùa, miếu ta vẫn thường gặp hình ảnh gắn bó qua lại này. Hình ảnh ấy mang ý nghĩa về sự no đủ, đoàn kết và êm ấm.

Đôi chân nến khảm tam khí

Đôi chân nến khảm tam khí là một sản phẩm linh thiêng trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Bởi lẽ, ngọn đèn trên bàn thờ là ngọn hải đăng soi đường chỉ lối giúp những người thân trong gia đình có những bước đi đúng đắn. Đôi chân nến giúp soi tỏ tâm hồn các thành viên trong gia đình, để họ hướng về ánh sáng của lương thiện và nhân ái.

Quy trình chế tác 

Nguyên liệu

  1. Đồng đỏ
  2. Vàng
  3. Bạc

Quy trình

  1. Sử dụng đồng đỏ nguyên chất đúc thành khối hoàn thiện.
  2. Đem đánh bóng, làm màu.
  3. Tiến hành vẽ các đường nét, hoa văn để phác họa cân đối.
  4. Dùng cây đục sắc di theo đường vẽ, hoa văn trên đồ đồng. Mục đích để tạo nên các đường âm bản rỗng. Công đoạn này phải vô cùng cẩn thận. Nếu để lại vết xước có thể làm hỏng toàn bộ sản phẩm. Sản phẩm càng nhỏ thì càng khó và đòi hỏi kỹ thuật cao.
  5. Vàng và bạc sẽ được dát thành sợi, miếng nhỏ để phù hợp với những họa tiết trạm khắc trên đó.
  6. Mài dũa, đánh bóng hoàn thiện sản phẩm.
Đồ thờ bằng đồng
Lọ hoa bằng đồng khảm tam khí

Đồ thờ bằng đồng khảm ngũ sắc

Thế nào là khảm ngũ sắc?

“Ngũ” theo tiếng Hán nghĩa là “số 5”. “Sắc” có nghĩa là “màu sắc”. Như vậy, nghĩa đầy đủ của “Ngũ sắc” là một món đồ có 5 màu. Đồ thờ bằng đồng khảm ngũ sắc được làm từ 5 loại kim loại quý bao gồm vàng, bạc, đồng đỏ, đồng đen và đồng xanh. Từ đó, sẽ tạo nên một sản phẩm hoàn hảo với 5 màu đẹp mắt và sang trọng.

Ý nghĩa của đồ thờ bằng đồng khảm ngũ sắc

Bằng sự kết hợp giữa 5 loại khí vật là kim loại quý, những món đồ thờ cúng bằng đồng khảm ngũ sắc sẽ trở nên sang trọng hơn, có giá trị lớn bởi đạt độ tinh xảo. Quan trọng hơn là chúng được tạo ra từ đôi bàn tay khéo léo, tỉ mỉ của nghệ nhân. Các sản phẩm do đó cũng trở nên tinh tế đến từng chi tiết, họa tiết hoa văn rõ nét.

Không gian thờ cúng sẽ trở nên trang nghiêm, hoàn mỹ hơn nếu đăt bộ đồ thờ cúng bằng đồng khảm ngũ sắc. Đặt bộ đồ thờ cúng bằng đồng khảm ngũ sắc trên bàn thờ để thể hiện nét đẹp lâu đời trong tín ngưỡng thờ cúng của người Việt. Các họa tiết trên sản phẩm đồ thờ này thường là họa tiết quen thuộc, gần gũi như Rồng, Phượng…

Chế tác đồ thờ bằng đồng khảm ngũ sắc 

Nguyên liệu chế tác 

  • Vàng
  • Đồng xanh
  • Bạc
  • Đồng đỏ/Đồng nồi
  • Đồng đen

Các bước chế tác

  1. Chuẩn bị nguyên liệu để thực hiện việc chế tác đồ đồng khảm ngũ sắc.
  2. Đúc sản phẩm để khảm.
  3. Sau khi đúc xong thì thợ nguội sẽ sửa kỹ đường nét phần phôi.
  4. Nghệ nhân chạm khảm đường nét để đưa vàng, bạc, đồng đen, đỏ và đồng xanh vào các họa tiết, hoa văn, chữ theo nội dung về đồ thờ cúng.

Đặc điểm của đồ thờ bằng đồng khảm ngũ sắc

  • Phôi đồng được đúc bằng đồng nồi hè (đồng từ xoong nồi ngày xưa có giá thu mua cao hơn so với đồng đỏ dây diện).
  • Khảm đủ 5 thứ kim khí là đồng đỏ, bạc lá, vàng 9999, đồng đen và đồng xanh.
  • Màu nền thường là màu mắt cua hoặc màu ốc bươu, đôi khi là màu xanh nhạt.
  • Các đường nét khảm rất tinh tế, không bị đứt, rỗ, bong chóc hay hoen ố hoặc không đều màu.

Đồ thờ bằng đồng khảm ngũ sắc bao gồm những gì?

  1. Bát hương
  2. Đôi chân nến
  3. Đôi hạc
  4. Mâm bồng
  5. Đỉnh thờ
  6. Lọ hoa
  7. Ống hương
  8. Đài thờ
  9. Ngai chén
  10. Đèn thờ…
Đồ thờ bằng đồng
Đồ thờ bằng đồng khảm ngũ sắc – Bát hương

Ưu điểm và lưu ý khi mua đồ thờ bằng đồng 

Ưu điểm 

  • Đồ thờ bằng đồng có độ bền cao cùng với thời gian.
  • Theo phong thủy, trên bàn thờ nên kết hợp đầy đủ 5 yếu tố là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ để tạo sự cân bằng, hài hòa.
  • Hoa văn nổi 3D trên các sản phẩm này vô cùng tinh xảo, sắc nét mà vẫn mang nét truyền thống.
  • Màu sắc sản phẩm sáng bóng và rất thực. Bởi vì, sản phẩm thường được đúc bằng đồng nhập khẩu nguyên chất và đánh bóng sửa nguội kỹ lưỡng.
  • Chất lượng đồ thờ bằng đồng luôn được đảm bảo. Sản phẩm đượ phủ lớp bảo vệ chuyên dụng bên ngoài nên trong quá trình sử dụng không cần đánh bóng mà vẫn sáng như lúc ban đầu.
  • Nếu lựa chọn được nơi mua đồ thờ cúng bằng đồng uy tín (Làng nghề Cát Đằng, Đại Bái, làng Rồng, Ngũ Xá…) thì các sản phẩm luôn đạt chất lượng cao, dùng lâu cũng không bị ngả màu và hoen rỉ.
  • Bộ đồ thờ cúng bằng đồng thường có sự đồng bộ, hài hòa, giúp tăng tính thẩm mỹ cho không gian thờ cúng.
  • Giá thành sản phẩm phù hợp với túi tiền của đông đảo khách hàng Việt.
  • Dễ dàng vệ sinh khi cần thiết. Gia chủ chỉ cần sử dụng khăn bông sạch để lau bụi bẩn trên sản phẩm.

Lưu ý 

  • Chuẩn bị tốt về mặt tài chính để có thể sở hữu được bộ đồ thờ bằng đồng chất lượng cao.
  • Một sản phẩm đồ thờ bằng đồng phải đảm bảo trọn vẹn 2 yếu tố cơ bản là mỹ thuật và kỹ thuật. Về mặt mỹ thuật, các chi tiết của sản phẩm phải bắt mắt, cứng cáp, mạnh mẽ hoặc mềm mại, bay bổng. Đường nét phải rõ ràng, mạch lạc và tạo nên được cái hồn cho sản phẩm. Về kỹ thuật, sản phẩm phải đảm bảo hai yếu tố là kết cấu và thành phần nguyên liệu. Trong đó, nguyên liệu đóng vai trò chính quyết định chất lượng sản phẩm.
  • Tìm hiểu và lựa chọn địa chỉ sản xuất uy tín. Bởi vì, hiện nay đa phần đồ thờ bằng đồng đều là đồng pha trộn. Loại đồng này có nhiều tạp chất hoặc đồng đã bị pha giảm chất lượng. Sử dụng sản phẩm được làm từ loại đồng này sẽ nhanh chóng bị biến màu, hoen rỉ, độ bền không cao. Trong thờ cúng thì đây là vấn đề gia chủ nên kiêng.
  • Khi bài trí đồ thờ cúng bằng đồng cần cân nhắc tính cân bằng âm dương, ngũ hành. Thường xuyên hương khói để không gian thờ cúng không bị lạnh lẽo.
  • Thường xuyên lau chùi đồ thờ cúng, tránh để bụi bẩn, nấm mốc sẽ làm biến màu đồng.
  • Bài trí ban thờ xa nơi có không khí ẩm thấp, bụi bẩn để đồng không bị ố hay hoen rỉ.
Đồ thờ bằng đồng
Đồ thờ đồng phải đảm bảo trọn vẹn 2 yếu tố cơ bản là mỹ thuật và kỹ thuật

Xác định nguyên liệu đồ thờ bằng đồng 

Việc xác định chính xác một sản phẩm có được làm từ đồng hay không bằng mắt thường là không thể. Xác định lượng đồng trong sản phẩm đó lại càng khó hơn. Tuy nhiên, dựa vào những đặc điểm bên ngoài như màu sắc ta có thể phân biệt được phần nào. Sản phẩm đồng ít bị pha tạp chất chì thì có màu gần với màu đồng đỏ hoặc đồng vàng. Nếu bị pha nhiều chì thì phôi khi đúc ra sẽ nhợt nhạt giống màu chì.

Bên cạnh đó, dựa vào đặc tính nhiệt nóng chảy của kim loại mà có hai cách để thử màu tại nơi sản xuất đồ thờ bằng đồng:

  • Thứ nhất: Dùng vật kim loại như mũi dùi, máy mài để mài nhẹ lên bề mặt sản phẩm. Nếu sau khi mài bề mặt sản phẩm bóng loáng, màu tươi mới nhưng sau vài phút màu tái nhợt ở chỗ mài hay chì nóng chày thì sản phẩm đó được làm từ nguyên liệu pha rất nhiều chì.
  • Thứ hai: Dùng đèn khò bằng gas thổi vào một vài điểm của sản phẩm. Nếu cũng thấy xuất hiện các hiện tượng như ở cách thứ nhất ta có thể khẳng định sản phẩm pha chì.

Hiện nay, đồ thờ bằng đồng của làng nghề Cát Đằng đang rất được ưa chuộng tại Việt Nam. Sản phẩm ghi điểm bằng hàng loạt ưu điểm vượt trội. Sản phẩm đảm bảo chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, phù hợp với văn hóa tâm linh của người Việt. Đồ thờ cúng bằng đồng của làng nghề Cát Đằng được sản xuất thủ công, luôn đảm bảo về giá thành và độ bền so với các đơn vị sản xuất khác./.