Đồ thờ bằng gỗ và những điều có thể bạn chưa biết

Đồ thờ bằng gỗ

Với người Việt, bài trí không gian thờ cúng cũng như lựa chọn đồ thờ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là cách để con cháu thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ người trồng cây”. Theo đó, đồ thờ bằng gỗ luôn được người Việt ưu ái hơn cả. Bởi lẽ, đồ thờ bằng gỗ đa dạng về kiểu dáng, mẫu mã, chủng loại. Hơn nữa, những sản phẩm này rất bền và có giá cả hợp lý. Gỗ xuất phát từ tự nhiên, gần gũi, quen thuộc với con người và có ý nghĩa đặc biệt về mặt phong thủy. Cùng tìm hiểu chi tiết về đồ thờ bằng gỗ qua bài chia sẻ dưới đây của làng nghề Cát Đằng.

Tại sao nên lựa chọn đồ thờ bằng gỗ?

Trong đời sống của người Việt, nơi thờ cúng gia tiên được coi là nơi trang trọng, tôn nghiêm nhất. Đây là nơi con cháu thể hiện sự tôn kính đối với những người thân đã khuất. Chỉ cần nhìn bàn thờ là có thể thấy được gia chủ có tâm như thế nào đối với thần linh hay ông bà tổ tiên.

Việc cốt yếu không phải thờ cúng mâm cao cỗ đầy mà đó chính là cách bài trí, sắp xếp bàn thờ sao cho thể hiện được sự tôn kính, trang hoàng, sạch sẽ. Lựa chọn đồ thờ cúng dù là việc nhỏ nhưng lại vô cùng quan trọng. Bởi lẽ, việc làm đó không chỉ giúp thể hiện giá trị đồ vật thờ cúng mà còn thể hiện được giá trị đặc biệt về mặt tâm linh.

Đồ thờ bằng gỗ được người Việt ưa chuộng hơn cả. Bởi vì, gỗ chính là sản phẩm của tự nhiên. Nhắc đến gỗ người ta nghĩ đến sự đơn giản, mộc mạc và gần gũi. Gỗ thuộc hành Mộc, thờ cúng Thiên, Địa, ông bà tổ tiên. Do đó, chọn gỗ làm đồ thờ luôn là ưu tiên hàng đầu. Bên cạnh đó, bộ đồ thờ cúng bằng gỗ gọn nhẹ và dễ dàng trong việc di chuyển khi cần thiết. Đồ thờ cúng bằng gỗ cũng đáp ứng trọn vẹn về mặt thẩm mỹ.

Đồ thờ bằng gỗ gồm những loại nào?

  1. Bát hương
  2. Đỉnh/Lư hương
  3. Cặp chim Hạc
  4. Chân đèn
  5. Ống hương
  6. Lọ hoa
  7. Mâm bồng và ly nước
  8. Ngai chén thờ
  9. Đài thờ
  10. Chóe thờ
  11. …vv.
Đồ thờ bằng gỗ
Đồ thờ bằng gỗ được người Việt ưa chuộng hơn cả

6 loại gỗ thường được sử dụng làm đồ thờ

Đồ thờ bằng gỗ mít

  • Gỗ mít là loại gỗ thông dụng, được sử dụng phổ biến để làm đồ thờ cúng. Truyền thuyết về ông Đa, bà Mít vẫn mang giá trị tâm linh đặc biệt đối với người Việt. Người xưa quan niệm cây mít là loại cây rất linh thiêng.
  • Là loại gỗ gần gũi, quen thuộc đối với người Việt Nam (Có ở khắp các vùng nông thôn).
  • Giá thành sản phẩm phù hợp.
  • Gỗ này có đặc điểm nhẹ, thích hợp với đồ thờ treo trên cao.
  • Gỗ mít ít bị cong vênh, mối mọt.
  • Khi chạm khắc gỗ có mùi hương nhẹ giống như mùi gỗ trầm.
  • Gỗ mít có màu vàng sang, để lâu có màu nâu sẫm đỏ vừa tự nhiên lại đẹp mắt.
  • Người xưa quan niệm, cây mít có nhiều quả nên đại diện cho sự sinh sôi, đủ đầy. Vì vậy, đồ thờ gỗ mít được nhiều người lựa chọn.

Đồ thờ bằng gỗ hương

  • Đây là một trong những loại gỗ quý của Việt Nam.
  • Gỗ hương có đặc điểm là thơm, chắc, nặng, cứng và độ co ngót cực thấp.
  • Khả năng chống mối mọt cao, cong vênh, rạn nứt.
  • Đồ thờ bằng gỗ hương có màu vàng đỏ, đỏ sậm, màu bền và có đường vân rất đẹp.
  • Phom gỗ to nên ít khi phải ghép gỗ để làm nên sản phẩm có kích thước lớn. Do đó, gỗ hương thường được dùng làm tủ thờ, kệ thờ kích thước vừa và lớn.
  • Tuổi thọ sản phẩm cao.

Đồ thờ bằng gỗ gụ

  • Gụ cũng là loại gỗ quý hiếm ở nước ta, có giá trị kinh tế cao.
  • Gỗ gụ có đặc điểm dễ nhận biết đó là có màu vàng nhạt hay vàng trắng. Khi để lâu gỗ sẽ chuyển sang màu nâu thẫm. Đồ thờ bằng gỗ gụ khi đánh vecni sẽ xuống màu nâu đậm hoặc nâu đỏ.
  • Cây gỗ gụ có thớ thẳng, vân gỗ lại rất mịn và đẹp.
  • Vân gỗ gụ giống như hoa, khá đa dạng và nhìn bắt mắt.
  • Khi ngửi gỗ có mùi chua, không hăng.
  • Gỗ gụ nặng hơn nhiều so với những loại gỗ thông thường khác.
  • Đường kính thân cây lớn cho nên nó sẽ giúp việc thiết kế, tạo kiểu trở nên đơn giản hơn.
  • Gỗ gụ là loại gỗ dễ đánh bóng.
  • Khả năng chịu ngoại lực của gỗ gụ tốt, ít cong vênh, mối mọt, tuổi thọ lên đến cả trăm năm tuổi.
  • Gỗ có độ co nhẹ nên cần được phơi hoặc sấy cưỡng bức trước khi đưa vào sản xuất.
  • Giá thành sản phẩm vừa phải, phù hợp với điều kiện kinh tế của nhiều gia đình ở Việt Nam.

Đồ thờ bằng gỗ thông

  • Thông là loại gỗ được sử dụng khá phổ biến hiện nay trong đó có đồ thờ.
  • Thông thẳng, thân tròn nên thuận tiện cho việc cưa xẻ. Nó cũng được sử dụng nhiều trong sản xuất đồ gia dụng từ gỗ.
  • Gỗ thông có trọng lượng nhẹ và ít bị mối mọt. Khi còn là gỗ nguyên liệu thì gỗ này rất mềm và có nhựa thông.
  • Sản phẩm được tạo ra từ gỗ thông ít bị mối mọt bởi gỗ thông có nhựa – là một chất bảo quản tự nhiên.
  • Gỗ có khả năng chịu lực tác động tốt, độ bám ốc vít cao.
  • Loại gỗ này ít bị biến dạng khi sấy. Đặc biệt, khi phủ vecni thì gỗ sẽ trở nên bóng và có tính thẩm mỹ cao.
  • Gỗ thông thường được sử dụng để làm đồ thờ cúng. Gỗ có nguồn gốc đa dạng như Thụy Điển, Newzealand, Myanmar, Cambodia…Nhiều loại như thông ép, thông xẻ, pallet.

Đồ thờ bằng gỗ vàng tâm

  • Phần lõi của cây vàng tâm có màu vàng nên nó có tên là vàng tâm.
  • Đây là một loại gỗ tốt, chắc, không gãy mục, mối mọt, khi khô không bị nẻ cũng không bị biến dạng.
  • Vàng tâm là loại gỗ có giá trị kinh tế tương đương gỗ sưa.
  • Cây gỗ vàng tâm cao từ 26m đến 33m, đường kính từ 75cm đến 85cm.
  • Sản phẩm được làm từ gỗ vàng tâm có mùi thơm lạ ở giác và ngái ngái ở lõi.
  • Gỗ vàng tâm khi bị đốt sẽ nổ lép bép, thỉnh thoảng lại xì ra như que diêm cháy. Đây là đặc điểm rất quan trọng để nhận biết gỗ vàng tâm thật hay giả.
  • Gỗ vàng tâm thuộc nhóm gỗ quý và có độ bền cao, đặc biệt là trong môi trường nước. Vì vậy, loại gỗ này thường được dùng để làm tiểu quách, quan tài và đồ thờ cúng. Đồ thờ bằng gỗ vàng tâm có màu đẹp mắt, giúp mang lại cảm giác trang trọng, linh thiêng cho không gian thờ cúng.

Đồ thờ bằng gỗ tràm

  • Gỗ tràm còn có nhiều tên gọi khác nhau như chè cay, chè đồng, khuynh diệp, bạch thiên tầng, tràm bông vàng, keo lá tràm.
  • Loại gỗ này có độ bền và khả năng chống mối mọt cao. Gỗ tràm cũng chống lại côn trùng tốt.
  • Gỗ tràm có màu sáng, độ bóng cao, rất dẻo dai và ít bị cong vênh, nó phù hợp để làm đồ thờ cúng.
  • Gỗ tràm có nguồn cung dồi dào, giá thành rẻ, độ bền cao.

Hướng dẫn lựa chọn đồ thờ bằng gỗ 

Chất liệu

Khi mua sản phẩm bạn cần rà soát kỹ các bộ phận như chân, khung, bề mặt…phải được làm từ loại gỗ có chất lượng tốt. Nếu sản phẩm được trang trí hoa văn phải sắc nét, đẹp mắt, không có những đầu mẩu gỗ thừa, mắt sâu hay gỗ bị sứt mẻ.

Không nên mua đồ thờ mà bộ phận gỗ đóng bên trong như tấm ngăn, tấm lót, ngăn kéo…bị mọt, sứt sẹo, chắp vá, thiếu hụt. Đối với đồ gỗ quét sơn thì màu sơn phải đều, có độ bóng đẹp, không có nốt sần hay vết nhăn. Về mặt thẩm mỹ, không nên chọn đồ thờ bằng gỗ có màu quá tương phản với nhau ở các bộ phận.

Kết cấu

Đồ thờ bằng gỗ thường được phân làm hai loại: Loại có kết cấu khung và kết cấu ghép liên tiếp. Khi lựa chọn loại kết cấu khung, bạn cần để ý kỹ chỗ kết hợp của khung có vững chắc hay không? Có bị hở không? Đối với loại có kết cấu ghép liên tiếp cần rà soát chỗ tiếp giáp nhau có thể chịu được lực tốt hay không?

Độ khít

Lựa chọn bộ đồ thờ cúng là một việc rất quan trọng. Vật phẩm lựa chọn không chỉ phù hợp với từng không gian thờ cúng, nhu cầu sử dụng mà nó còn phải thể hiện được giá trị văn hóa tâm linh. Đồ thờ cúng bằng gỗ vẫn luôn được ưa chuộng tại Việt Nam. Độ khít là một trong những tiêu chí khi lựa chọn đồ thờ bằng gỗ.

Khi mua đồ thờ bằng gỗ bạn cần quan sát kỹ những kẽ hở bên trong. Những kẽ hở bên trong không được to quá 0.5mm. Kẽ hở bên ngoài không quá 0.2mm. Chỗ gắn keo, chạm khảm, tra mộng phải khít, đường nét tinh xảo. Các linh kiện bằng kim loại ghép thêm vào phải vững chắc, ngay ngắn. Các đầu đinh không được lộ ra ngoài bề mặt bề mặt gỗ hoặc hụt quá sâu.

Đồ thờ bằng gỗ
Đồ thờ cúng bằng gỗ gọn nhẹ và dễ dàng trong việc di chuyển khi cần thiết

Chọn đồ thờ phù hợp với cung mệnh của gia chủ

Ngũ hành là các thuộc tính khác nhau. Vạn vật trên trái đất đều được quy vào phạm trù 5 thuộc tính lớn này. Nó tương ứng với 5 hành tinh trong hệ mặt trời là sao Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ và ngũ đức trong nhân gian là Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín. Người xưa cho rằng, 5 sự vật, triết lý này hình thành quan hệ phản chiếu giữa Thiên – Địa – Nhân.

Trong phong thủy, nguyên lý Ngũ hành chi phối mọi hoạt động của vũ trụ. Con người cũng vậy, từ khi sinh ra tới khi mất đi đều có một bản mệnh tương ứng với tuổi của mình. Mỗi mệnh của con người đều tượng trưng cho một màu, có tương sinh và tương khắc. Do đó, việc lựa chọn bộ đồ thờ cúng hợp với tuổi của gia chủ sẽ mang đến tài lộc, may mắn. Nếu chọn đúng màu sắc hợp với gia chủ sẽ tốt hơn rất nhiều về sức khỏe, tài lộc và các mối quan hệ. Cụ thể:

Mệnh Kim

Màu sắc đặc trưng của mệnh Kim là vàng đồng hoặc trắng bạc. Đây là những màu bảo trợ, mang lại năng lượng cho người mệnh Kim. Không nên chọn mua bộ đồ thờ cúng có màu đỏ, cam, tím. Bởi vì, người mệnh Kim kỵ nhất các màu thuộc hành Hỏa.

Mộc

Theo quan hệ tương sinh trong Ngũ hành thì Mộc sinh Hỏa, Thủy sinh Mộc. Xét trên quan hệ tương khắc thì Mộc khắc Kim. Từ đó, ta có thể thấy rằng gia chủ mệnh Mộc hợp với bộ đồ thờ bằng gỗ có màu xanh biển, xanh lá cây, đen. Tránh dùng màu vàng đậm, nâu đất, trắng, bạc, vàng nhạt hay kem.

Thủy

Màu tương sinh với hành Thủy là màu đen. Màu đen tượng trưng cho hành Thủy và cũng là màu mà người mệnh Thủy hợp nhất. Bên cạnh đó, màu trắng cũng là màu mà người mệnh Thủy rất hợp. Lựa chọn bộ đồ thờ bằng gỗ có màu phù hợp với người mệnh Thủy sẽ giúp gia chủ luôn gặp may mắn, sức khỏe và tài lộc.

Hỏa

Màu sắc hợp với người mệnh Hỏa là màu tươi sáng như đỏ, cam, hồng, tím. Tuy nhiên, trong không gian thờ cúng đòi hỏi trang nghiêm, lịch sự thì những gam màu này lại không phù hợp. Không nên chọn mua bộ đồ thờ cúng có màu đen hay xanh dương. Bởi vì, người mệnh Hỏa rất kỵ màu thuộc hành Thủy. Bạn nên chọn bộ đồ thờ bằng gỗ hay đồng có màu trang nhã. Việc lựa chọn đó còn giúp cho gia đình bạn tích thêm phước đức, bình an và may mắn.

Thổ

Gia chủ mệnh Thổ vẫn nên chọn vật liệu, màu sắc của hành Thổ làm cơ bản. Cụ thể, vẫn dùng bộ đồ thờ bằng gỗ nhưng bề mặt có lớp phủ màu. Nên giảm bớt các yếu tố trang trí hoa lá và vân gỗ. Hành mà gia chủ mệnh Thổ khắc là hành Thủy sẽ được bố trí ngoài nhà một cách điểm xuyết.

Hướng dẫn bảo quản đồ thờ bằng gỗ

  • Tránh để đồ thờ bị va đập mạnh với các vật nặng khác hoặc vật sắc nhọn. Điều này có thể gây xước, hư hại đến đồ thờ.
  • Tránh để đồ thờ bằng gỗ cạnh những nơi ẩm thấp như nhà tắm, vệ sinh…
  • Lau chùi thường xuyên để đồ thờ bằng gỗ được sáng bóng, đẹp mắt.
  • Không để ánh nắng trực tiếp chiếu vào đồ thờ bằng gỗ. Tránh xa lỗ thông khí, điều hòa vì những chỗ này có khả năng làm cho sản phẩm bị co ngót, giảm độ ổn định của gỗ.
  • Trong quá trình sử dụng nên dùng khăn mềm, ẩm để lau chùi bụi bẩn dính trên đồ thờ bằng gỗ.
Đồ thờ bằng gỗ
Không để ánh nắng trực tiếp chiếu vào đồ thờ bằng gỗ

Không gian thờ cúng là nơi kết nối tâm linh giữa thế giới vô hình và trần gian. Đây là nơi kết nối giữa tổ tiên và con cháu đời sau. Nơi mà con cháu tỏ lòng thành kính đối với những người có công sinh thành, dưỡng dục đối với mình. Đồ thờ bằng gỗ là những vật phẩm giúp thể hiện trọn vẹn những ý nghĩa tâm linh đó./.