Nguồn gốc, ý nghĩa của hoành phi câu đối đồng

Hoành phi câu đối đồng

Từ xưa đến nay, hoành phi câu đối luôn giữ một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần, tâm linh của người Việt. Mặc dù nó được thể hiện dưới nhiều hình thức phong phú, độc đáo nhưng đều mang vẻ đẹp thẩm mỹ và giá trị giáo dục. Hoành phi câu đối đồng cũng không ngoại lệ. Vật phẩm này có giá trị đặc biệt trong đời sống tinh thần, đạo đức, luân lý cũng như tình cảm của người Á Đông nói chung và người Việt Nam nói riêng.

Ưu điểm của bộ hoành phi câu đối đồng

  • Hoành phi câu đối đồng có tính thẩm mỹ cao. Đặc biệt, những sản phẩm được chạm khắc thủ công tại làng nghề Cát Đằng – Yên Tiến – Ý Yên – Nam Định lại có nét độc đáo riêng. Sản phẩm có màu sắc bắt mắt, độ sắt nét và tinh xảo đến từng chi tiết.
  • Hoa văn trên hoành phi câu đối đồng thường là hình tượng tứ linh. Chữ viết là chữ Hán, chữ Quốc ngữ, Nôm…Màu sắc được kết hợp nổi bật đó là màu vàng, đỏ, giả cổ. Sơn nền âm bản thường là màu đen, đỏ, xanh.
  • Hoành phi câu đối đồng rất phù hợp với văn hóa tâm linh của người Việt. Sử dụng hoành phi câu đối đồng để trang trí tại không gian thờ cúng sẽ làm tăng thêm phần trang nghiêm.
  • Treo hoành phi câu đối bằng đồng nhằm răn dạy con cháu nhớ tới công ơn của tổ tiên; dạy con cháu đạo lý uống nước nhớ nguồn. Hoành phi câu đối hướng con cháu sống tốt đời đẹp đạo, có tâm, có đức để gia đình ấm êm, nội ngoại tương đồng.
  • Khi chọn hoành phi câu đối đồng bạn sẽ yên tâm về độ bền. Vật liều bằng đồng nguyên chất có độ chắc chắn, độ cứng của kim loại. Do đó, nó ít chịu tác động bởi các yếu tố nhiệt độ môi trường. Bên ngoài sản phẩm được phủ một lớp bảo vệ chống oxy hóa nên không lo gỉ sét.
  • Hoành phi câu đối đồng có giá thành hợp lý. Giá phụ thuộc vào loại đồng là đồng vàng hay đồng đỏ.
Hoành phi câu đối đồng
Hoành phi câu đối đồng rất phù hợp với văn hóa tâm linh của người Việt

Nguồn gốc của hoành phi câu đối đồng

Thú chơi hoành phi câu đối đã có từ thời xa xưa. Mỗi khi một gia đình nào có việc trọng đại như Vinh quy bái Tổ, chúc thọ, mừng tân gia…mọi người lại có thói quen tặng nhau đôi câu đối. Nếu sang hơn nữa sẽ tặng cả bức hoành phi. Đây chính là nét đặc trưng văn hóa của người Việt Nam. Không chỉ riêng nhà giàu mới chơi hoành phi câu đối mà ngay cả những người nghèo vẫn có thể chơi. Họ thường nhờ thầy đồ viết chữ cho và kính cẩn treo lên phía trên bàn thờ.

Thú chơi hoành phi câu đối qua hàng ngàn năm đã vượt lên thói thường. Nó đã trở thành nét văn hóa riêng, đặc trưng của cả một dân tộc. Ngày nay, người biết đọc, biết viết không còn nhiều. Thay vì nhờ thầy viết chữ, họ có thể mua được bộ hoành phi câu đối mà không cần mất nhiều thời gian hay công sức. Hoành phi câu đối thường được làm sẵn. Thông thường nó đi cùng với diềm trang trí kết nối giữa hai cột nhà cổ. Phần này được gọi là cửa võng, đục chạm với những họa tiết hoa văn.

Vẻ đẹp thẩm mỹ của hoành phi câu đối đồng

Câu đối thường được treo hoặc dán hai bên phải trái các cột trụ, cửa ra vào. Hoặc nó được phối hợp thêm bức hoành phi treo phía trên tạo thành một hình thế chữ Môn; dựng nên một kiến trúc đối xứng nhiều giá trị thẩm mỹ. Về mặt ngôn ngữ, đối xứng thanh là đặc điểm của các ngôn ngữ đơn tiết như tiếng Trung, Việt…Do đó, nó cho phép tạo ra sự đối xứng hoàn toàn trong hai câu văn.

Hoành phi câu đối thường được viết hết sức ngắn gọn. Lối tu từ, dùng từ cũng được chắt lọc cẩn thận, tỉ mỉ. Nó thể hiện phong cách cũng như tài năng của người viết. Phần nào cũng phản ánh tư tưởng, lối sống, cách tư duy của từng vùng, miền. Vì vậy, dù sử dụng những từ đơn giản nhưng thông qua cách thể hiện, lối viết chữ và chất liệu được sử dụng sẽ thể hiện được nhiều ý nghĩa trong cuộc sống người Việt. Giá trị về mặt hình thức sẽ góp phần tô điểm, làm sâu sắc thêm giá trị nội dung.

Khởi nguồn của câu đối là sự thực tập học đường ban sơ của các nho sinh bằng chữ Hán – Việt. Thầy đồ thường đặt ra câu đầu và trò sẽ sáng tác các vế đối lại. Câu đối sẽ chỉ thực sự hay, có ý nghĩa khi người viết có kiến thức đầy đủ về biền văn để có thể đặt ra các câu đối, bài văn hay cách để nhập tâm các quy tắc.

Hoành phi câu đối đồng
Vẻ đẹp thẩm mỹ của hoành phi câu đối đồng

Ý nghĩa của hoành phi câu đối 

Trong văn hóa thờ cúng

Đối với người Việt, không gian thờ cúng là nơi để tưởng nhớ những người thân đã khuất. Trong phòng thờ gia tiên, mỗi gia đình người Việt đều dành một vị trí trang trọng nhất để treo hoành phi câu đối. Treo hoành phi câu đối là để tỏ lòng biết ơn công lao sinh thành, phúc đức của tổ tiên. Hơn nữa, nó còn giúp cho không gian thờ cúng trở nên linh thiêng, trang trọng hơn.

Hoành phi câu đối đồng thể hiện sự uyên bác, cao sang của gia chủ. Đặc biệt, nó thể hiện sự khéo léo của nghệ nhân tạo nên nó. Với đôi bàn tay khéo léo, tỉ mỉ và cái tâm với nghề, nghệ nhân đã tạo nên những bức hoành phi câu đối đồng mang ý nghĩa vô cùng sâu sắc. Hoành phi câu đối luôn đi đồng bộ. Nó là một chỉnh thể trong lối chơi chữ. Nó vừa mang tính chất nghi lễ, vừa có giá trị về nghệ thuật. Trong phong thủy, treo hoành phi câu đối đồng sẽ mang lại niềm vui và may mắn cho gia chủ.

Hoành phi câu đối thường được khắc chữ Hán, Nôm hoặc Hán Nôm, chạm trổ hoa văn hình Rồng cuốn. Giữa hoành phi thường được khắc chữ Phúc Lộc Thọ. Như vậy, vừa đảm bảo được tính thẩm mỹ vừa phù hợp với không gian thờ cúng. Đôi câu đối được treo ở hai cột phía trước bàn thờ hoặc trên tường. Cũng như hoành phi, ngoài việc trang trí thì câu đối còn ghi lại những lời dạy về giá trị đạo đức truyền thống của tổ tiên; ca ngợi công đức dòng họ hoặc cầu mong thái bình, thịnh vượng.

Trong việc giáo dục 

Hoành phi giống như tiêu đề trong một bài văn. Nó mang ý nghĩa khái quát tư tưởng chủ đề, làm nổi bật nội dung cần biểu đạt. Hoành phi giúp tăng thêm ý nghĩa cho câu đối. Hoành phi có nhiều loại, có loại dùng trong nhà thờ họ, đền chùa, bàn thờ gia tiên. Hoành phi câu đối nói chung và hoành phi câu đối đồng nói riêng để lại chí hướng, lời căn dặn của tổ tiên với con cháu. Nó cũng được dùng để bày tỏ lòng tôn kính của con cháu đối với tổ tiên, dòng họ…

Hoành phi câu đối có một giá trị trọng yếu trong đời sống tinh thần, đạo đức, luân lý, tình cảm của người Việt Nam. Người xưa quan niệm, có được câu đối hay treo trên tường không khác nào có một ông thầy nghiêm, người bạn tốt trước mặt. Ý nghĩa của nó như biết nói năng, nét bút sinh động, thêm bàn tay khéo léo của người thợ, nước sơn tốt sẽ thật sự xứng đáng để người ta biếu, tặng nhau.

Nghệ thuật chơi chữ khiến cho những câu đối thực sự trở nên thâm thúy. Khen nhau, chửi mắng, dốt hay giỏi cũng chính nhờ cách chơi chữ. Cũng có khi vì một câu đối khẳng khái, tài tình mà làm nên danh giá, kết nghĩa anh em hay kết tình chồng vợ. Tóm lại, thông qua nội dung và hình thức thể hiện hoành phi câu đối mà thể hiện được nét văn hóa, tư tưởng, đạo đức, quan niệm về cuộc sống, cách đối nhân xử thế của người Việt Nam.

Hoành phi câu đối đồng
Treo hoành phi câu đối là để tỏ lòng biết ơn công lao sinh thành, phúc đức của tổ tiên

Hoành phi câu đối được làm từ nhiều chất liệu khác nhau. Trước đây, những gia đình nghèo thường đan phên thành tấm, viết câu chữ dán lên làm hoành phi và câu đối. Nhà nào có điều kiện hơn thì chạm khắc hoành phi câu đối bằng gỗ mít, xoan hay gụ. Ngày nay, nhu cầu trang trí không gian thờ cúng bằng hoành phi câu đối vẫn tăng lên. Trong khi các loại gỗ quý ngày càng khan hiếm thì đã có không ít gia đình lựa chọn bộ hoành phi câu đối bằng đồng. Vật phẩm này được ưa chuộng bởi nó mang trong mình hàng loạt ưu điểm vượt trội./.

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Nguồn gốc, ý nghĩa của hoành phi câu đối đồng
Tên bài báo
Nguồn gốc, ý nghĩa của hoành phi câu đối đồng
Thông tin mô tả chi tiết
Từ xưa đến nay, hoành phi câu đối luôn giữ một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần, tâm linh của người Việt. Mặc dù nó được thể hiện dưới nhiều hình thức phong phú, độc đáo nhưng đều mang vẻ đẹp thẩm mỹ và giá trị giáo dục. Hoành phi câu đối đồng cũng không ngoại lệ. Vật phẩm này có giá trị đặc biệt trong đời sống tinh thần, đạo đức, luân lý cũng như tình cảm của người Á Đông nói chung và người Việt Nam nói riêng.
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng nghề Cát Đằng
Logo
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay