31 lượt xem

Thổ Khuê – Đồ Nghề Chuyên Dùng Của Thầy Phong Thủy

THỔ KHUÊ

Quách Phác trong “Táng Kinh’ viết : ‘Thổ Khuê xác định phương vị, ngọc xích đo xa gần”. Qua đó có thể thấy các nhà phong thủy dùng xen kẽ các công cụ trên.
Công cụ lấy hướng, sớm nhất phải kể tới “biểu”.

Đời Ân Thương, dùng “biểu” xác định phương hướng, căn cứ vào bóng nắng mặt trời có thể xác định phương hướng. Văn Giáp cốt chưa thấy có chữ “biểu’, nhưng dùng cách thức khác để biểu thị. Theo ôn Thiếu Phong giới thiệu trong : Âm Hư Bốc Từ Nghiên Cứu” có những chữ “niết”, “giáp”, “sĩ “Niết” là cây sậy cắm xuống đất để làm đích bắt tên, dùng để đo bóng nắng “giáp” tức cọc gỗ trên đầu buộc tấm ván, tương tự như hoa biểu sau này, dùng để đo bóng nắng. Biểu thị đứng như cây rừng, “Sĩ” giống cọc chữ thập cắm trên mặt đất, để quan sát bóng nắng.
Đời Chu dùng Thổ Khuê
Thổ quĩ là dụng cụ mà các triết gia cổ dùng để do bóng nắng xác định bốn mùa, đo đạt đất đai. Sách “Chu Lễ” nhiều lần để cập đến Thổ Khuê, cho rằng đời Chu đã đặt ra nhiều chức quan nắm Thổ Khuê, Quán Lý Thổ Khuê là họ Điển Thụy, “Điển Thụy quân lý cất giữ ngọc thụy ngọc khuê, đặt tên từng loại và cách sử dụng… Thổ quỉ dĩ chỉ xác định bốn mùa, mặt trời, mặt trăng, phong quốc thì dùng thổ khuê để cấp đất. ‘Việc sử dụng Thổ Khuê, phân biệt hai loại : Thổ phương thị và vượng nhân. “Thổ phương thụy nắm phép tắc đo đạc, do bóng nắng, đo đất khi tướng trạch mà xây dựng bang quốc”. “Tượng nhân (kỹ thuật viên) san bằng một chỗ đất, cắm cọc gỗ, quan sát bóng của cây cọc rồi vẽ môt viên qui do bóng nắng mặt trời khi lặn và khi mọc. Ban ngày dựa vào trăng sao để định phương vị”.

Công dụng Thổ Khuê, “Chu Lễ” có chép : “Dùng cách đo đạc của thổ khuê mà đo độ sâu của đất, xác định giờ giấc qua bóng nắng, để xử lý lòng đất”. Thổ Khuê dài một thước năm tấc, đo bóng nắng, đo đất đai”.

Cách sử dụng Thổ Khuê như thế nào ?

Người đời Đường, Tống chú thích : “Chu Lễ”, cũng đã thuyết minh cách sử dụng thổ khuê. Ngày Hạ Chí đặt nằm thổ khuê dặt đúng hướng Nam Bắc , dựng một biểu đài năm thước . Nếu bóng của biểu ở đầu Bắc là một thước năm tấc đúng với độ dài của thổ khuê, thì đã tìm trúng đất, có thể xây dựng đô thành. Cũng có thể dùng thổ khuê đo nhật chí, thí dụ ngày hạ chí, bóng của biểu là một thước năm tấc; ngày đông chí bóng của biểu là một trượng ba thước.
Như trên ta thấy, phép thổ khuê là dựng một cọc gỗ trên mặt đất có mặt phẳng nằm ngang, dùng dây dọi để cọc thẳng góc với mặt đất, đánh dấu bóng của cây cọc thẳng góc với mặt đất, rồi đánh dấu bóng của cây cọc lúc mặt trời mọc và lúc mặt trời lặn., kẻ một đường nối qua tâm (tức điểm cắm cọc), ta được hướng chính đông và chính tây.Mùa khác nhau thì phép Thổ Khuê cũng khác nhau, và phải tham chiếu với vị trí các sao trên trời, để xác định phương vị.
Phép Thổ Khuê có ít nhất cũng vào thời Chu. Trong Giáp cốt bốc từ có những chữ “lập trung”.  “Trung” giống như một cây gậy cắm xuống đất ở điểm giữa. Tôn Trị Nhượng trong “Mặc Từ Nhân cổ “, viết “dựng ở một điểm giữa, kẻ bốn bên dài bằng nhau thì đó là hình tròn”. Học giả Nhật Bản Bối Trùng Mậu Thụ cho rằng, “lập trung” là một cách đo đạc, dựng một vật có thể điều chỉnh độ dài ngắn (thước pan-me) trên mặt đất phẳng, vật có hình dạng, mặt đất dựng vật là mặt phẳng nằm ngang, điểm cắm vào đất của vật là điểm giữa (trung tâm), công dụng của nó giống như “biểu” của Thổ Khuê. Đây là loại dụng cụ (nghi khí) đơn giản nhất, nguyên thủy nhất, dùng nó để do thời gian, tính phương vị, xác định đường Tý Ngọ.

Thổ Khuê rất thông dụng ở đời Chu. “Thi – Định chi phương trung”: “Đo đạc bóng nắng, xây cất cung sở”, nghĩa là dùng cọc gỗ trắc định phương hướng.
Hiện nay ở Huyện Đăng Phong tỉnh Hà Nam có một đài quan tượng (thiên văn), truyền rằng Chu Công từng đo bóng mặt trời xác định điểm giữa của đất tại đây. Trên đài có một bia đá, gọi là thạch biểu của đất, dùng để do bóng nắng. Người xưa cho rằng đây là tâm điểm của đất, nên gọi nơi này là “nơi hội hợp giữa trời và đất, nơi giao lưu của bốn phương, nơi gặp gỡ của gió và mưa, nơi hòa hợp giữa âm và dương.

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Tên bài báo
Thổ Khuê - Đồ Nghề Chuyên Dùng Của Thầy Phong Thủy
Thông tin mô tả chi tiết
Quách Phác trong "Táng Kinh' viết : 'Thổ Khuê xác định phương vị, ngọc xích đo xa gần". Qua đó có thể thấy các nhà phong thủy dùng xen kẽ các công cụ trên. Công cụ lấy hướng, sớm nhất phải kể tới "biểu".
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng Nghề Cát Đằng
Logo
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay