505 lượt xem

Tìm hiểu khái quát về tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á

tín ngưỡng thờ cúng

Khu vực Đông Nam Á gồm 11 quốc gia trong đó có Việt Nam. Đây là khu vực có vị trí địa lý đặc biệt với sự góp mặt của nhiều loại tín ngưỡng. Tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á mang những nét chung và độc đáo riêng của mỗi quốc gia. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Hồn lúa – Tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á

tín ngưỡng
lễ hội phủ dầy

Cây lúa có vai trò quan trọng trong việc hình thành nét văn hóa cho cư dân bản địa. Ở Đông Nam Á cây lúa được tôn thờ, cụ thể:

  • Người Philippin cho rằng lúa là cây thiêng, một tặng vật của thần linh. Lúa là lương thực của thần linh và cả con người.
  • Malaysia, lúa phản ánh mối quan hệ giữa người và môi trường. Nó được đối xử tử tế vì nó nuôi sống con người. Cấm không được gõ, đập, đá vào bồ lúa, kho lúa vì làm như vậy hồn lúa sợ bỏ đi, và mùa sau sẽ mất mùa.
  • Java lúa gắn liền với nghi lễ phồn thực. Vì thế, có nhiều cấm kỵ với đàn ông trong việc tiếp xúc với cây lúa.
  • Ở Việt Nam, Người Khmer xem Mẹ lúa là một người đàn bà cưỡi trên minh cá, tay cầm bông lúa. Người Bana gọi thần lúa là Yang. Khơ mú cho rằng mẹ lúa là người con gái xinh đẹp trú ngụ trên nương. Người Việt cho rằng nữ thần lúa được Trời sai xuống cứu giúp con người. Con người phải làm lụng vất vả và làm lễ cúng thần linh để xoa dịu sự tức giận của thần lúa.

Từ những quan niệm trên người ta thường thực hiện những nghi lễ phức tạp khi trồng lúa. Khi chọn hạt giống, gieo mạ, cấy lúa, làm cỏ, gặt hái…con người thường cầu nguyện để hồn lúa ở lại với cây lúa. Tín ngưỡng thờ hồn lúa ở Đông Nam Á chính là tín ngưỡng cội nguồn của các tín ngưỡng.

Thờ nước – Tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á

tín ngưỡng thờ cúng
lễ họi tịch trâu

Nước là yếu tố vô cùng quan trọng trong cuộc sống và sinh hoạt của mỗi con người. Với nghề nông nghiệp trồng trọt đặc biệt là lúa thì nước có vai trò đặc biệt hơn. Nó là yếu tố đầu tiên cũng là điều kiện quyết định sự sống của cây cối nói chung và cây lúa nói riêng. Do đó, từ thời sơ khai, tín ngưỡng thờ nước đã hình thành và lan tỏa mạnh mẽ. Không có khu vực nào ngoài khu vực Đông Nam Á tín ngưỡng ấy lại tồn tại dai dẳng và sinh động đến vậy.

Trong bất cứ lễ hội nào kể cả Tết cổ truyền người ta cũng bắt gặp những lễ thức, tục, trò…liên quan đến việc thờ nước. Trong lễ hội, người ta dùng nước để chúc mừng nhau. Nước là yếu tố mang đến sự hạnh phúc và no đủ. Lào và Campuchia thường gọi Tết cổ truyền của nước mình là lễ hội té nước. Có thể nói, tín ngưỡng thờ nước là tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á. Nó là tín ngưỡng phổ biến và đặc thù ở khu vực này. Theo đó, có rất nhiều tín ngưỡng khác trong khu vực được gắn liền với tín ngưỡng thờ nước.

Tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á – Thờ mặt trời

tín ngưỡng thờ cúng
mặt trống đồng

Thờ mặt trời là tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á. Trên mặt trống đồng, thạp đồng thường có hình ảnh mặt trời ở tâm. Ở phương Nam thường lập bàn thờ Thiên Đài – bàn thờ trời. Trước đây, triều đình thường tổ chức lễ Nam Giao và Tịch Điền để nhà nước hóa tục thờ Trời và thờ Đất. Ở Việt Nam, thờ mặt trời phổ biến ở dân tộc Ê đê, M’Nông, Dao, Gia Rai…

  • Dân tộc Ê đê: Thần Yang Hruê
  • Người M’nô ng: Thần Yang Nar, Yang TNghe, Yang Măt
  • Dao: Thần Chang Lô Cô có mắt trái là mặt trời, mắt phải là mặt trăng

Thờ Mẫu – Tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á

tín ngưỡng
tín ngưỡng thờ mẫu

Thờ Mẫu phổ biến ở Việt Nam. Về sau, do ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa du mục nên có thêm Thổ Công, Hà Bá…Tính chất âm tính của văn hóa nông nghiệp dẫn đến hệ quả trong lĩnh vực quan hệ xã hội là lối sống thiên về tình cảm. Trong tín ngưỡng thể hiện ở việc coi trọng phụ nữ và việc ra đời tràn lan của nữ thần.

Tam phủ: 

Bà Trời, bà Đất, Bà Nước là những nữ thần cai quản các hiện tượng tự nhiên quan trọng nhất đối với cuộc sống của người làm nông nghiệp lúa nước.

Tứ Pháp: 

Nhóm nữ thần Mây – Mưa  – Sấm – Chớp được khắc họa thành hệ thống Tứ Pháp: Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi và Pháp Điện.

Tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á – Tín ngưỡng thờ cúng động vật

tín ngưỡng thờ cúng
thờ hổ

Thờ động vật hay còn gọi là thờ thú là một tín ngưỡng quen thuộc của người dân khu vực Đông Nam Á. Những con vật được thờ thường là:

  • Con vật có sức mạnh: Hổ, voi, cá voi, rồng, ngựa, rắn, cá sấu…
  • Con vật hiền lành: chó, hạc, dơi, cóc…

Hình tượng con Rồng xuất phát từ khu vực Đông Nam Á.  Nó bắt nguồn từ lối sống tình cảm của con người để biến con cá sấu gian ác trở thành con Rồng hiền  lành. Con Rồng chính là biểu tượng của khu vực này, nó phù hộ cho người dân nông nghiệp. Ở Việt Nam, có rất nhiều địa danh đặt tên Rồng: Hàm Rồng, Hàm Long, Thăng Long, Hạ Long, Bạch Long Vĩ, Long Môn…

Khu vực Đông Nam Á nằm trọn vẹn trong khu vực nhiệt đới ẩm gió mùa. Trước đây, cư dân khu vực này sinh sống chủ yếu dựa vào nghề nông. Bởi vậy, tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á là tín ngưỡng gắn với tự nhiên trong đó có cây lúa là chủ yếu. Tín ngưỡng thờ hồn lúa được coi là tín ngưỡng nguồn cội của mọi tín ngưỡng./.

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Tìm hiểu khái quát về tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á
Tên bài báo
Tìm hiểu khái quát về tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á
Thông tin mô tả chi tiết
Khu vực Đông Nam Á gồm 11 quốc gia trong đó có Việt Nam. Đây là khu vực có vị trí địa lý đặc biệt với sự góp mặt của nhiều loại tín ngưỡng. Tín ngưỡng bản địa Đông Nam Á mang những nét chung và độc đáo riêng của mỗi quốc gia. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng Nghề Cát Đằng
Logo
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay