101 lượt xem

Khái quát về nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở nước ta

bàn thờ gia tiên

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là tín ngưỡng phổ biến của của khu vực Châu Á. Việt Nam là nước không ngoại lệ theo tín ngưỡng này. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên mang giá trị nhân văn sâu sắc. Nó nhắc nhở con người dù đi đâu cũng phải nhớ về nguồn cội. Vậy nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở nước ta từ đâu? Bài viết dưới đây sẽ là câu trả lời chi tiết nhất cho câu hỏi 

bàn thờ gia tiên
bàn thờ gia tiên ngày tết

Tổ tiên và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên được hiểu như thế nào?

Trước khi tìm hiểu về nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên chúng ta cùng tìm hiểu về khái niệm tổ tiên và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.

Tổ tiên

Tổ tiên chỉ những người cùng chung huyết thống đã mất. Đây là những người có ý nghĩa to lớn đối với con cháu. Tổ tiên có thể là cụ kỵ, ông bà, cha mẹ đã qua đời. Họ là những người có công sinh thành, dưỡng dục chúng ta trở thành người có ích cho gia đình, xã hội.

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là tín ngưỡng dân gian ở Việt Nam. Thờ cúng tổ tiên là hoạt động có ý thức của con người. Nó thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của thế hệ sau đối với thế hệ trước. Nó là tổng thể phức hợp của ý thức, biểu tượng về tổ tiên và nghi lễ thờ phụng.

bàn thờ gia tiên
không gian thờ gia tiên

Nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên – Nguồn gốc xã hội

bàn thờ gia tiên
không gian thờ cúng

Trong xã hội nguyên thủy loại tín ngưỡng này có nguồn gốc là tổ tiên Tô tem giáo. Họ luôn có niềm tin rằng mỗi con người hay mỗi nhóm người có một mối liên kết vô cùng chặt chẽ với vật thể tinh thần. Vật thể tinh thần đó chính là cây cối hay động vật. Bởi vậy, những vật thể đó được coi là vật tổ của thị tộc, bộ lạc.

Bước sang thời kỳ thị tộc phụ hệ, tín ngưỡng này phản ánh sự thay đổi trong phân công lao động. Người đàn ông có vai trò to lớn trong việc chỉ đạo đời sống kinh tế. Họ có quyền thế tục, thờ cúng thần và tổ tiên đã mất. Do đó, đối tượng thờ cúng trong thời kỳ này có sự thay đổi lớn. Từ việc thờ tổ tiên Tô tem giáo chuyển sang thờ tổ tiên thật, đó là những người cùng huyết thống và đã mất.

Trong xã hội có giai cấp tổ tiên là những người chủ gia đình và dòng họ. Đây là những người có quyền thừa kế và di chúc tài sản cho thế hệ sau. Cùng với quá trình lịch sử  xây dựng, gìn giữ và phát triển đất nước khái niệm tổ tiên ngày càng được mở rộng hơn. Nó không còn bó hẹp trong phạm vi gia đình mà mở rộng ra ngoài xã hội. Tổ tiên của người Việt được biết đến là những anh hùng dân tộc, danh nhân, Tổ sư, Tổ nghề, Thành Hoàng làng…

Nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên – Nguồn gốc nhận thức

bàn thờ gia tiên
phòng thờ gia tiên theo hiện đại

Tư tưởng tôn thờ tổ tiên được xây dựng trên những quan niệm, nhận thức ngây thơ về linh hồn người chết; tổ tiên Tô tem giáo; về các thần che chở cho thị tộc, bộ lạc. Tín ngưỡng này được hình thành trên cơ sở tâm lý, tình cảm mang tính tôn giáo.

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên hình thành trên cơ sở niềm tin vào sự bất tử của linh hồn. Điều đó bắt nguồn từ ước muốn mang tính bản năng của con người. Đó là ước muốn về sự trường thọ và cuộc sống an lành. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ra đời có vai trò trong việc cân bằng trạng thái tâm lý của con người. Nó giúp giải tỏa sự cô đơn hay nỗi lo lắng khi gặp khó khăn của con người.

Trong xã hội phụ quyền, quyền hành của gia trưởng, tộc trưởng là vô cùng to lớn. Điều đó mang lại cảm giác sợ hãi và sẵn sàng quy thuận của con cháu. Khi tổ tiên mất đi, con cháu vẫn tin rằng họ còn có quyền năng vô hạn hơn lúc sống. Tổ tiên sẽ trừng phạt nếu con cháu làm điều gì sai trái. Vì thế tư tưởng kính trọng và thờ cúng để tổ tiên phù hộ bắt đầu hình thành.

Tâm lý là một trong những nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

bàn thờ gia tiên
không gian thờ cúng hiện đại

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên bắt nguồn từ lòng hiếu thảo của thế hệ sau đối với thế hệ trước. Quan hệ giữa bố mẹ đang sống với con cái là hiện thân của mối quan hệ giữa tổ tiên với con cháu sau này. Sự hiếu thảo và tôn kính cha mẹ được tiếp nối bằng sự tôn thờ tổ tiên. Sự kính trọng, báo hiếu công ơn của bố mẹ cũng thể hiện sự đền đáp công ơn tổ tiên

Thờ cúng tổ tiên thể hiện sự biết ơn của con cháu đối với công sinh thành, dưỡng dục của con cháu đối với ông bà, cha mẹ. Con cháu luôn mong muốn được tổ tiên phù hộ về sức khỏe và có cuộc sống ấm no. Tuy nhiên, con cháu chỉ được tổ tiên bao dung, che chở khi sống có ích. Nếu làm trái với ước nguyện của tổ tiên, gây tiếng xấu cho dòng tộc sẽ bị tổ tiên trừng phạt. Bởi vậy mới nói tâm lý là một trong những nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.

Nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở nước ta bắt nguồn từ yếu tố xã hội, tâm lý và nhận thức. Hiểu được điều đó sẽ giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc hơn về nó. Đồng thời, trân trọng và phát huy những giá trị tích cực mà tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên mang lại./

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Khái quát về nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở nước ta
Tên bài báo
Khái quát về nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở nước ta
Thông tin mô tả chi tiết
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên mang giá trị nhân văn sâu sắc. Nó nhắc nhở con người dù đi đâu cũng phải nhớ về nguồn cội. Vậy nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở nước ta từ đâu?
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng nghề Cát Đằng
Logo
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay