66 lượt xem

Tam thế phật là ai và ý nghĩa

Tam thế phật là ai và ý nghĩa

Việt Nam là một trong những quốc gia tôn sùng Đạo phật, do đó những thông tin liên quan tới các vị thần phật luôn là điều mà bất cứ ai cũng muốn biết. Trong hang động của một số thạch động, có khắc ba pho Phật tượng, trong đại điện của một số Phật tự cũng có đặt thờ ba pho Phật tượng. Nhiều người thắc mắc không biết tượng Tam Thế Phật là gì và thờ tượng tam thế phật tại gia như thế nào? Nếu bạn đang quan tâm thì hãy tham khảo bài viết dưới đây.

Tam thế phật là gì?

Tam thế phật là ai và ý nghĩa
Tam thế phật là ai và ý nghĩa

Trong hang động của một số thạch động, có khắc ba pho Phật tượng, trong đại điện của một số Phật tự cũng có đặt thờ ba pho Phật tượng. Loại đề tài này có rất nhiều, là đề tài về Tam Thế Phật tức ba đời quá khứ, hiện tại, tương lai. Phần lớn thì vị ở giữa là đức Thích Ca Mâu Ni Phật của thời hiện tại; hai bên là vị Phật của đời quá khứ Ca Diếp Phật (trong tự viện thì đặc biệt chỉ Nhiên Đãng Phật) và vị Phật của thời tương lai là Di Lặc Phật. Kiểu Tam Thế Phật này cũng gọi là Thụ Tam Thế  Phật (Tam Thế Phật theo hàng dọc).

Còn hình thức của một loại ba pho tượng Phật cũng gọi là Tam Thế Phật, biểu hiện gồm ba vị Phật của ba thế giới ở trung tâm, ở phía Đông, phía Tây khác nhau, còn gọi là “Hoành Tam Thế” Phật. Ở trung tâm là đức Thích Ca Mâu Ni, Phật của thế giới hiện tại, ở hai bên cạnh Phật là Vãn Thù Bồ Tát và Phổ Hiền Bồ Tát; bên phải là A Di Đà Phật của thế giới Tây phương cực lạc, hai bên là Quan Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát; bên trái là đức Dược Sư Phật ở Đông phương thế giới Tịnh Lưu Ly, tay trái cầm bát thuốc, tay phải cầm viên thuốc, hai bên là Nhật Quang Bồ Tát và Nguyệt Quang Bồ Tát.

Theo giáo lý Đại thừa Phật giáo, đức Thích Ca Mâu Ni Phật dùng ba loại thân khác nhau để truyền pháp, tức “Tam thân”, chính là “Pháp thân”, “Báo thân”, “ứng thân” hay còn gọi là “thân tự tánh”, “thân thọ dụng”, “thân biến hóa”. Một số hình thức của ba pho tượng Phật chính là biểu hiện của “Tam Thân Phật”, như Thiên Thai tông lấy Tỳ Lô Giá Na Phật, Lô Xá Na Phật và đức Thích Ca Mâu Ni Phật làm Pháp thân Phật, Báo thân Phật và ứng thân Phật.

Pháp thân Phật chính là bản thân của Phật, đại biểu cho chân lý tuyệt đối; Báo thân Phật là Phật thân biểu thị chứng đắc chân lý tuyệt đốì tự thọ pháp lạc, còn biểu hiện là thân được biến hiện để thuyết pháp cho Đại thừa Bồ Tát; ứng thân Phật là thân biểu thị Phật vì muôn độ thoát chúng sinh thế gian, nên ứng hiện tùy theo tình huống và nhu cầu khác nhau của tam giới lục đạo, hoặc là thân của đức Thích Ca Mâu Ni, hoặc biến hiện hòa trộn với thế gian của trời, người, quỷ…

Kinh văn đôi lúc cũng nhắc đến Tam thế Phật, nghĩa là có vô số các vị Phật có các vị Phật xuất hiện lần lượt ở thời quá khứ, hiện tại và vị lai, chỉ tất cả các vị Phật trong ba đời và mười phương thế giới (trong đó Phật Nhiên Đăng đại diện cho chư Phật trong quá khứ, Phật Thích-ca là vị Phật thời hiện tại và Phật Di-lặc tượng trưng cho chư Phật thời vị lai).

Quá trình thành Phật

Tam thế phật là ai và ý nghĩa
Tam thế phật là ai và ý nghĩa

Theo Tam Tạng Pàli, bộ kinh Phật sử (tên khác là “Chánh giác tông”) thì chúng sinh nào cũng có thể trở thành một vị Phật, nhưng không phải dễ dàng, mà phải thực hành cho đúng và đủ theo thời hạn và các điều kiện nhất định.

Đầu tiên, một chúng sinh muốn thành Phật thì phải phát tâm nguyện, tâm nguyện này được một vị Phật nghe và thọ ký cho. Chúng sinh này muốn được Phật thọ ký thì phải tròn đủ 8 điều kiện:

  • Phải là loài người chớ không phải trời hay thú.
  • Phải là nam chứ không phải là phụ nữ hay là bán nam bán nữ (thái giám).
  • Có đủ duyên lành để đắc quả A-la-hán ngay trong kiếp ấy, nhưng quyết định không tu thành A-la-hán mà nguyện thành Phật
  • Gặp được Đức Phật ra đời và được làm một điều phước thiện nào đó cho Đức Phật ấy.
  • Phải là người xuất gia, tu sĩ.
  • Phải đầy đủ những pháp của bậc cao nhân là có ngũ thông và đạt bát thiền.
  • Đã được làm phước báu cao thượng là bố thí mạng sống mình và vợ con mình do tâm nguyện cho thành Phật Chánh giác.
  • Phải có ý nguyện dũng mãnh, quyết trở thành một vị Phật Chánh giác, dù cho khó khăn, khổ sở thế nào cũng không nao núng và thối chuyển.

Sau khi đã được Phật thọ ký cho rồi, chúng sinh này phải tiếp tục luân hồi trong vô số kiếp sống để tích lũy đầy đủ các pháp Ba-la-mật thì mới thành một vị Phật được. Theo Thượng tọa bộ (hay Phật giáo Nguyên Thủy), mười điều hoàn thiện (pa. pāramī) là (từ gốc trong tiếng Pali):

  1. Dāna (sa. dāna): bố thí
  2. Sīla (sa. śīla): trì giới
  3. Nekkhamma (sa. niṣkramaṇa): xuất gia (từ bỏ cuộc sống tại gia cư sĩ)
  4. Paññā (sa.prajñā): trí tuệ
  5. Viriya (sa. vīrya): tinh tấn
  6. Khanti (sa. kṣānti): nhẫn nại
  7. Sacca (sa. satya): chân thật
  8. Adhiṭṭhāna (sa. adhiṣṭhāna): quyết định
  9. Mettā (sa. maitrī): tâm từ
  10. Upekkhā (sa. upekṣā): tâm xả

Trong mỗi pháp trên đây đều chia làm 3 bậc là: hạ, trung, thượng, thành ra 30 pháp. Ví dụ với pháp “Bố thí”: bố thí của cải gọi là bố thí Ba-la-mật bậc hạ, bố thí các bộ phận cơ thể của mình gọi là bố thí Ba-la-mật bậc trung, bố thí sinh mạng của mình để cứu chúng sinh khác gọi là bố thí Ba-la-mật bậc thượng. 9 pháp kia cũng tương tự như vậy.

Các chư Bồ-tát (là chúng sinh đã được một vị Phật thọ ký rằng sẽ thành Phật trong tương lai) chia làm 3 bậc:

  • Bồ-tát thuộc về huệ lực: thời kỳ nguyện trong tâm không nói ra lời, là 7 A-tăng-kỳ đại kiếp. Thời kỳ phát nguyện ra lời mà chưa gặp Phật nào thọ ký là 9 A-tăng-kỳ. Thời kỳ gặp một vi Phật thọ ký cho tới khi thành tròn đủ 30 pháp Ba-la-mật và thành đạo là 4 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp.
  • Bồ-tát thuộc về tín lực (là có nhiều đức tin): thời kỳ nguyện trong tâm không nói ra lời, là 14 A-tăng-kỳ đại kiếp. Thời kỳ phát nguyện ra lời mà chưa gặp Phật nào thọ ký là 18 A-tăng-kỳ. Thời kỳ gặp một vi Phật thọ ký cho tới khi thành tròn đủ 30 pháp Ba-la-mật và thành đạo là 8 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp.
  • Bồ-tát thuộc về tấn lực (nhiều sự tinh tấn): thời kỳ nguyện trong tâm không nói ra lời, là 28 A-tăng-kỳ đại kiếp. Thời kỳ phát nguyện ra lời mà chưa gặp Phật nào thọ ký là 36 A-tăng-kỳ. Thời kỳ gặp một vi Phật thọ ký cho tới khi thành tròn đủ 30 pháp Ba-la-mật và thành đạo là 16 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp.

“Đại kiếp” ở đây là một kiếp của quả địa cầu, tức là quá trình hình thành, phát triển rồi hoại diệt của cả một hành tinh, kéo dài nhiều tỷ năm. Còn A-tăng-kỳ là “số lượng không thể tính đếm” (vượt qua cả hàng tỷ tỷ tỷ). Như vậy, thời gian cần để một chúng sinh tu thành Phật là cực kỳ dài, đến mức vượt qua khỏi khả năng tưởng tượng hoặc hiểu biết của phàm nhân.

Nói vậy sẽ thấy, 1 vị Phật ra đời và độ sinh là hiếm hoi như thế nào, vậy nên có câu “Trong vô số kiếp luân hồi thì có được thân người là khó (đa phần chúng sinh chỉ có thân súc sinh), có được thân người thì đủ duyên để xuất gia đi tu là khó, xuất gia đi tu rồi thì có duyên gặp Phật tại thế là càng khó”. Người được gặp Phật, nghe Phật thuyết pháp là phải có rất nhiều căn duyên lành, bởi xác suất xảy ra là vô cùng hãn hữu, giống như rùa mù nổi lên trúng một khúc gỗ trôi giữa đại dương vậy.

28 Vị Phật toàn giác trong quá khứ

Đức Thích Ca Mâu Ni giảng giải cho Đại đức Xá Lợi Phất rằng: tính từ cách đây 4 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất đến nay, đã có 28 Đức Phật tổ đã ra đời giáo hóa chúng sinh.

  • Cách đây 4 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất, trong cùng 1 kiếp trái đất, đã có 4 vị phật là Taṇhaṅkara, Medhaṅkara, Saraṇaṅkara, và Dīpaṅkara ra đời. Trong đó, Dīpaṅkara (Nhiên Đăng Cổ Phật) là vị Phật đầu tiên đã thọ ký cho tu sĩ Sumedha (chính là tiền thân của Phật Thích Ca Mâu Ni) sẽ thành Phật trong ngày vị lai
  • Cách đây 3 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất, đã có 1 vị Phật tên là Koṇḍañña (Kiều-Trần-Như) ra đời.
  • Cách đây 2 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất, trong cùng 1 kiếp trái đất, đã có 4 vị Phật tên là Maṅgala (Man-Giá-La), Sumana (Tu-ma-na), Revata (Ly-Bà-Ða), và Sobhita (Tô-Tỳ-Đa) ra đời.
  • Cách đây 1 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất, trong cùng 1 kiếp trái đất, đã có 3 vị Phật tên là Anomadassī, Paduma, và Nārada ra đời.
  • Cách đây 100 ngàn đại kiếp trái đất, đã có 1 vị Phật tên là Padumuttara (Bạch-Liên-Hoa) ra đời.
  • Cách đây 30 ngàn đại kiếp trái đất, trong cùng 1 kiếp trái đất, đã có 2 vị Phật tên là Sumedha (Thiện Tuệ) và Sujāta (Thiện Sanh) ra đời.
  • Cách đây 1.800 đại kiếp trái đất, trong cùng 1 kiếp trái đất, đã có 3 vị Phật tên là Piyadassī (Hỷ Kiến), Atthadassī (Lợi Kiến), và Dhammadassī (Pháp Kiến) ra đời.
  • Cách đây 94 đại kiếp trái đất, đã có 1 vị Phật tên là Siddhattha (Tất Đạt Đa) ra đời.
  • Cách đây 92 đại kiếp trái đất, trong cùng 1 kiếp trái đất, đã có 2 vị Phật tên là Tissa (Đế Sa) và Phussa (Phất Sa) ra đời.
  • Cách đây 91 đại kiếp trái đất, đã có 1 vị Phật tên là Vipassī (Phật Tỳ Bà Thi) ra đời.
  • Cách đây 31 đại kiếp trái đất, trong cùng 1 kiếp trái đất, đã có 2 vị Phật tên là Sikhī (Phật Thi Khí) và Vessabhū (Phật Tỳ Xá Phù) ra đời.
  • Trong kiếp trái đất này, đã có 4 vị Phật tên là Kakusandha (Phật Câu Lưu Tôn), Konāgamana (Phật Câu Na Hàm Mâu Ni), Kassapa (Phật Ca Diếp), Gotama (chính là Phật Thích Ca Mâu Ni mà hiện nay nhân loại đang thờ cúng) ra đời. Cũng trong kiếp trái đất này, nhiều triệu năm sau sẽ có vị Phật thứ 5 ra đời là Metteyya (Phật Di Lặc).

Không có kiếp trái đất nào có nhiều hơn 5 vị Phật cùng giáng sinh. Có những giai đoạn kéo dài cả 1 A-tăng-kỳ đại kiếp trái đất mà không có vị Phật nào ra đời. Khoảng cách ra đời giữa các vị Phật trong cùng 1 kiếp trái đất cũng phải kéo dài tới hàng triệu, hàng tỷ năm (do một kiếp Trái Đất kéo dài hàng tỷ, hàng chục tỷ năm). Như vậy, cơ hội để chúng sinh được nghe hoặc đọc Chánh Pháp do một vị Phật thuyết giảng là vô cùng nhỏ nhoi và vô cùng quý báu.

Cách thờ tượng tam thế phật tại gia

Tam thế phật là ai và ý nghĩa
Tam thế phật là ai và ý nghĩa

Lập bàn thờ để thờ Tam thế phật tại gia có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự tu hành của gia chủ, nhưng thực tế thờ Phật như thế nào cho đúng Pháp lại không hề đơn giản và không phải ai cũng nắm rõ được điều này. Nếu như bạn đang có ý định thờ Tam thế phật tại gia thì cần lưu ý một số điều cơ bản sau đây:

– Phải đặt bàn thờ tượng Tam thế phật hướng ra phía cửa chính của căn nhà, như vậy sẽ tốt hơn cho gia đạo như chúng sinh trong cảnh giới vô vi (tức là người đã khuất trong gia đình bạn). Tuyệt đối không được đặt bàn thờ tượng Phật theo hướng đối diện với nhà vệ sinh, nhà bếp, phòng ngủ hoặc những nơi xú uế, chân góc cầu thang, hướng nhà tắm. Đặc biệt bàn thờ cần chắc chắn, vững chãi và trang trọng.

– Không được thờ chung tượng Tam thế phật với Thần Thánh bởi thực tế thần thánh vẫn còn nằm trong lục đạo luân hồi, vẫn chưa thực sự ngộ giác hoàn toàn như giới phật, do đó nếu như bạn thờ chung phật với thần thánh tức là không hiểu Phật pháp, được coi là điều phạm kỵ khi thờ phật tại gia.

– Bàn thờ Tam thế phật phải được lập ở trên cao, ít nhất là phải cao từ đầu gia chủ trở lên. Đồ cúng cho phật nên nhớ là chỉ dùng hoa quả để cúng, đặt trên đĩa đựng trái cây riêng và đĩa đựng trái cây cúng Phật đó không được phép dùng cho việc khác, kể cả là dùng cho bàn thờ gia tiên. Không bày đồ mặn và vàng mã trên ban thờ phật.

– Nếu như có bàn thờ gia tiên thì bạn cần đặt bàn thờ gia tiên ở tường nhà bên trái hoặc bên phải của bàn thờ tam thế phật, bởi phật là thầy của chúng sinh khắp 10 phương 3 cõi, ngay cả những người đã khuất cũng cần sự giác ngộ của phật, do đó cần đặt bên cạnh, không được đặt chính giữa cùng với bàn thờ tam thế phật.

– Ngày thượng an vị cho Phật nên chọn vào ngày rằm, ngày mồng 1 hay ngày vía chư Phật, Bồ Tát. Phải nhớ chuẩn bị xong tất mọi thứ thì mới thỉnh Phật sau cùng.

Tín Phật, thờ Phật không phải mọi người đều tin. Nhưng gần như toàn bộ người dân Viêt Nam đều có hành xử theo Phật dậy, các tục lệ đều gắn liền với Phật. Phật pháp đã gắn liền trong tiềm thức và trở thành một truyền thống nhiều hơn. Bạn hoàn toàn có thể theo Phật hoặc chỉ tìm hiểu, lắng nghe như để tìm sự bình yên trong tâm hồn,

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Tam thế phật là ai và ý nghĩa
Tên bài báo
Tam thế phật là ai và ý nghĩa
Thông tin mô tả chi tiết
Việt Nam là một trong những quốc gia tôn sùng Đạo phật, do đó những thông tin liên quan tới các vị thần phật luôn là điều mà bất cứ ai cũng muốn biết. Trong hang động của một số thạch động, có khắc ba pho Phật tượng, trong đại điện của một số Phật tự cũng có đặt thờ ba pho Phật tượng.
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng nghề Cát Đằng
Logo
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay