132 lượt xem

Tìm hiểu chi tiết về tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam

 

tín ngưỡng thờ động vật ở việt nam
Tín ngưỡng thờ động vật

Tín ngưỡng thờ cúng động vật không phải là tín ngưỡng xa lạ. Nó xuất hiện ở nhiều quốc gia trên thế giới như Ấn Độ, Ai Cập, Thái Lan hay Malaysia. Tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam xuất hiện từ thời kỳ nguyên thủy. Có rất nhiều lý giải cho sự ra đời của tín ngưỡng này. Vậy tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam có điều gì đặc biệt? Người dân thường thờ những con vật gì? Bài viết sau đây là lời giải đáp chi tiết cho những câu hỏi đó. 

Vài nét về tín ngưỡng thờ cúng động vật

tín ngưỡng thờ cúng động vật
tứ linh

Đây là một tín ngưỡng dân gian ở Việt Nam hình thành từ thời nguyên thủy. Nó là tín ngưỡng thể hiện tấm lòng thành kính thiêng liêng của con người với động vật. Đây là những động vật thể hiện cho sức mạnh, sự uy nghiêm cũng như những động vật hiền lành, có ích.

Nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam:

  • Những vị thần bị đe dọa bởi những người khổng lồ ẩn nấp dưới vóc dáng của những loài động vật. Người dân bắt đầu thờ những con vật mà những vị thần của họ biến hình.
  • Sự tôn thờ các loài động vật bắt nguồn từ sự tò mò của con người đối với các loài động vật. Họ quan sát đặc điểm của những động vật trong tự nhiên. Những đặc điểm đó đặc biệt khiến họ tôn sùng, ngưỡng mộ. Do đó, người nguyên thủy thờ cúng những động vật có đặc tính không thể bắt chước.
  • Cuộc sống dựa vào thiên nhiên của người Việt Nam là nguồn gốc của tín ngưỡng này. Con người sống dựa vào thiên nhiên đồng thời thiên nhiên cũng mang đến cho con người bao tai họa. Bởi vậy, họ tin rằng thờ cúng những thứ thuộc về thiên nhiên sẽ mang lại may mắn, sức mạnh.
  • Một trong những lí do cho sự ra đời tín ngưỡng này là yếu tố mê tín dị đoan và lời đồn. Đó là việc thần thánh hóa những con vật rất đỗi bình thường.

Tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam – Thờ thú 

tín ngưỡng thờ cúng động vật
thờ voi ngựa

Thú là loài động vật được con người tôn thờ nhiều ở nước ta. Cụ thể:

Voi

Voi là loài vật biểu trưng cho sức mạnh, sự khôn ngoan và thận trọng. Nó cũng là một trong bảy báu vật của Phật Giáo. Một số đình, chùa ở nước ta có tượng voi phục ở hai bên. Hay trong lăng vua Lê Thái Tổ và vua Nguyễn  còn có tượng voi chầu hầu.

Hổ 

tín ngưỡng thờ cúng động vật
thờ hổ

Tục thờ hổ phổ biến ở nhiều quốc gia châu Á nhất là những quốc gia có hổ sinh sống. Ở nước ta, hổ là hình tượng phổ biến trong đời sống của người Việt. Tục thờ hổ hay thần hổ phổ biến ở nhiều nơi từ đồng bằng đến vùng núi non. Nhất là ở vùng sơn cước, hình tượng hổ luôn được thờ phụng, hương khói chu đáo. Hổ là biểu trưng cho sức mạnh và nó được coi là chúa sơn lâm.

Sói

Sói khiến con người ngưỡng mộ về cách tổ chức sống bầy đàn chặt chẽ, việc chăm sóc các thành viên gia đình. Đặc biệt nó có sức sống mãnh liệt trong tự nhiên. Sói có đầy đủ phẩm chất, tính cách để được tôn thờ. Nó mạnh mẽ, can trường, thông minh và có sức chiến đấu tốt. Sói thể hiện bản năng nhưng vô cùng trí tuệ, là loài vật không bao giờ bị thuần hóa và thuần dưỡng.

Ngoài ra, một số loài thú khác cũng được thờ cúng nhiều ở nước ta như: Chồn, khỉ, chuột, mèo, ngựa, bò.

Thờ chim – Tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam

tín ngưỡng thờ cúng
phong tục thờ cúng voi

Chim Ưng

Thờ chim Ưng gắn liền với niềm tin rằng nó là loài có thể tiếp xúc trực tiếp với thế giới của Thượng Đế. Khi loài chim này vỗ cánh sẽ tạo nên sấm sét. Ở Từ Liêm – Hà Nội hiện nay còn có xác của 1 con chim Ưng được ướp trong tủ kính. Nó được dân làng tôn thờ như một vị thần.

Hạc

Hạc là loài được tôn thờ và xuất hiện trong nhiều đền, miếu, đình. Theo truyền thuyết, Hạc là loài  vật có tuổi thọ cao. Nó là hình ảnh tượng trưng cho sự thanh cao thoát tục. Hình ảnh Hạc đứng trên lưng rùa cũng khá phổ biến. Nó thể hiện cho khát vọng trường tồn của con người.

tín ngưỡng thờ cúng động vật
bộ ngũ sự

Tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam – Thờ bò sát

Thờ rắn

Trong 12 con giáp thì rắn được coi là loài đáng sợ. Tuy nhiên, khi xem xét dưới góc độ tâm linh nó lại mang ý nghĩa to lớn. Ở Bắc Bộ tục thờ rắn khá phổ biến, nó thường được thờ theo cặp. Hệ thống đền thờ rắn dọc theo các con sông lớn như sông Hồng, Đuống hay sông Cầu. Ở miền Trung rắn là vị thần được thờ chính của người dân. Rắn thần Naga của người Chăm tượng trưng cho sức mạnh của thần SiVa.

Cá sấu

Cuộc sống của người dân Việt Nam đặc biệt là miền Trung và Nam gắn liền với sông nước. Bởi vậy, họ thờ cúng cá sấu như một biểu tượng của sức mạnh và sự trù phú. Hình tượng cá sấu còn được trang trí nhiều trên trống đồng Đông Sơn.

Rùa

tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam
bia tiến sĩ văn miếu

Rùa là loài vật tượng trưng cho sự trường thọ, sinh lực và sức chịu đựng. Nó mang chiếc mai hình vòm trên lưng, biểu tượng cho bầu trời và phần mai phẳng dưới bụng biểu tượng cho mặt đất. Bốn chân của rùa tượng trưng cho 4 cực của thế giới. Trong kiến trúc và trang trí, rùa thường được thể hiện cũng các linh vật khác thuộc tứ linh của Việt Nam.

Thờ cá – Tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam

tín ngưỡng thờ cúng động vật
thờ cá

 

Tục thờ cá Ông bao gồm những loài cá như cá voi, cá heo, cá nhà táng và một số loại cá lớn. Đây là tín ngưỡng dân gian phổ biến ở vùng duyên hải Miền Trung và miền Nam. Là tín ngưỡng của cư dân vùng biển, nó bắt nguồn từ tục thờ cá ông của người Chăm.

Đối với người Chăm cá ông chính là một vị thần của biển Đông. Còn đối với người Việt và người Hoa cá ông chính là mảnh áo choàng của Quan Thế Âm. Họ thờ cá Ông với mong muốn về cuộc sống đầy đủ, ra khơi đánh bắt được nhiều cá. Ở Đà Nẵng hàng năm người dân ở làng Mân Thái tổ chức lễ cầu Ngư hay còn gọi là lễ tế cá Ông. Ở Bến Tre tổ chức  lễ Nghinh Ông vào tháng 6 hàng năm.

Tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam – Thờ cóc

thờ cúng động vật
cóc 3 chân

Thờ cóc thuộc tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam. Người ta thường hay thờ cóc 3 chân ngậm tiền gọi là Kim Thiềm. Theo truyền thuyết đây là loài cóc vàng có khả năng nhả ra tiền. Người ta thờ cóc vàng với mong muốn vượng tài. Cóc vàng được trưng bày trên bàn thờ Thổ Công, Thần Tài. Ban ngày quay đầu ra ngoài để đi kiếm tài lộc, tối quay đầu vào trong nhà để đem tài lộc vào nhà.

Cóc vàng được tạo hình khá đa dạng. Thông thường nó được ngồi trên thỏi vàng và trên lưng đeo xâu tiền vàng. Thân thể cóc béo tròn và toàn thân thoát lên vẻ phú quý, tài lộc. Người ta cho rằng trưng bày cóc vàng trong nhà hay cửa hàng tiền vào như nước, đại phú đại quý. Cóc vàng còn có tác dụng tránh tà ma cho gia chủ.

Tín ngưỡng thờ động vật ở Việt Nam được duy trì như một sản phẩm tinh thần có giá trị. Nó gắn liền với sự phát triển tư duy của người Việt. Đồng thời, nó thể hiện lòng biết ơn và sùng bái của con người đối với những loài động vật./.

Mời các bạn xem thêm các sản phẩm làm nghề Cát Đằng cung cấp tại Danh mục sản phẩm Đồ thờ cúng

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Tìm hiểu chi tiết về tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam
Tên bài báo
Tìm hiểu chi tiết về tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam
Thông tin mô tả chi tiết
Tín ngưỡng thờ cúng động vật không phải là tín ngưỡng xa lạ. Nó xuất hiện ở nhiều quốc gia trên thế giới như Ấn Độ, Ai Cập, Thái Lan hay Malaysia. Tín ngưỡng thờ cúng động vật ở Việt Nam xuất hiện từ thời kỳ nguyên thủy
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng Nghề Cát Đằng
Logo
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay