Khái quát vài nét cơ bản về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam

Khái quát vài nét cơ bản về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam

Việc tôn thờ nữ thần ở Việt Nam và một số quốc gia khác không còn xa lạ. Đây là hiện tượng phổ biến và có nguồn gốc lịch sử, xã hội sâu xa. Tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam là tín ngưỡng bản địa, nó phát triển và bị ảnh hưởng bởi đạo giáo. Tín ngưỡng lấy việc thờ Mẫu – Mẹ làm quyền năng sinh sôi và biểu tượng để mang đến sự no ấm. Vậy tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam có những đặc trưng gì? Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề đó.

Khái quát vài nét cơ bản về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam
Khái quát vài nét cơ bản về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam

Nguồn gốc và đặc điểm của tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam

Tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam là tín ngưỡng dân gian ở Việt Nam có từ lâu đời. Tâm chính là giá trị cốt lõi tạo nên tín ngưỡng thờ Mẫu. Mẫu dạy cho con người làm việc tốt, hướng thiện và giữ tâm luôn trong sáng.

Nguồn gốc

  • Thời kỳ sơ khai: Thời kỳ này tín ngưỡng thờ Mẫu bắt đầu được hình thành (Thế kỷ XVI và XVII). Phủ Giày chính là quê mẫu và Đền Sóng là nơi mẫu hiển linh.
  • Thời kỳ phổ biến: Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX các điện thờ Mẫu mọc lên khắp nơi. Điều này thể hiện một tâm thức hướng về cội nguồn khi đất nước rơi vào sự đô hộ của thực dân Pháp.
  • Phục hồi: Đây là giai đoạn các đình, chùa, miếu mạo được trùng tu, phục hồi. Theo đó, các lễ hội dân giân được tổ chức thường xuyên ở các làng xã. Tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam theo đó mà càng ăn sâu vào tiềm thức và cuộc sống của người dân.

Đặc điểm

  1. Sự đa dạng trong tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam.
  2. Tín ngưỡng thờ Mẫu thể hiện tính nhân văn sâu sắc.
  3. Tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam thể hiện tính dung hợp.
  4. Tính đa nguyên là một đặc điểm nổi bật trong tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam.

Các dạng thức của tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam

Khái quát vài nét cơ bản về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam
Khái quát vài nét cơ bản về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam

Thờ Mẫu ở Bắc Bộ

Đây là dạng thức thờ Mẫu hình thành từ thời tiền sử. Nó bắt nguồn từ tục lệ thờ nữ thần của người Việt cổ. Bước sang thời kỳ phong kiến các nữ thần được cung đình và lịch sử hóa để trở thành các Mẫu thần. Hình thức thờ Mẫu với các danh xưng như Quốc Mẫu, Vương Mẫu, Thánh Mẫu. Mẫu Tam Phủ và Tứ Phủ cũng dần dần được hình thành và phát triển mạnh mẽ. Những nhân vật được tôn sùng như Thánh Mẫu Liễu Hạnh, Mẫu Thoải, Mẫu Thiên…

Thờ Mẫu ở Trung Bộ

Đây là tín ngưỡng thờ Mẫu không có sự hiện diện của Mẫu Tam Phủ, Tứ Phủ mà chỉ có nữ thần và và mẫu thần. VD: Bà Ngũ Hành, Tứ vị Thánh Nương.

Dạng thức thờ Mẫu ở Nam Bộ

Ở Nam Bộ sự phân biệt giữa hình thức thờ Nữ thần và Mẫu thần ít rõ rệt hơn. Nguyên nhân là do Nam Bộ là vùng đất mới của người Việt. Khi di cư đến đây, người Việt vừa mang những đặc trưng của tín ngưỡng thờ Mẫu cũ đồng thời tiếp nhận những ảnh hưởng của tín ngưỡng của người dân bản địa. Điều đó tạo nên sự hài hòa và đa dạng của tín ngưỡng ở Nam Bộ trong đó có tín ngưỡng thờ Mẫu.

Các trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam

Ở khắp nơi trên đất nước Việt Nam, tín ngưỡng thờ Mẫu đã trở nên quen thuộc với người dân. Sau đây là một số trung tâm của tín ngưỡng này:

  • Hà Nội: Phủ Tây Hồ, Đền Quan Tam Phủ, Chùa Sét, Đền Bà Kiệu…
  • Hải Phòng: Thờ Quan Đệ Tứ ở Vĩnh Bảo
  • Hà Nam: Đền Lảnh Giang ở Duy Tiên
  • Nam Định: Phủ Giày, Phủ Quảng Cung
  • Ninh Bình: Đền Dâu, Đền Cô Đôi Thượng Ngàn…
  • Lào Cai: Đền Ông Hoàng Bảy
  • Nghệ An và Hà Tĩnh: Đền Ông Hoàng Mười.

Một vài tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam phổ biến hiện nay

Khái quát vài nét cơ bản về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam
Khái quát vài nét cơ bản về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ – Tam tòa Thánh Mẫu là thế giới quan dân dã của người Việt từ thời sơ khai. Từ khi xuất hiện các Mẫu cai quản từng vùng miền cũng là khi niềm tin của con người thêm lớn mạnh. Cũng từ đó các điện thờ (Tòa)  được dựng lên và dần dần có hệ thống.

Cùng với sự biến động của xã hội tín ngưỡng này cũng có sự thay đổi. Cuộc sống người dân khó khăn, bất ổn do đó người dân mong muốn có một thế lực siêu nhiên, có sức mạnh kỳ diệu để giải phóng họ thoát khổ cực trần gian. Họ cần có một Mẫu nữa, Mẫu này phải ở cõi nhân sinh và hiện diện ở khắp mọi nơi. Mẫu này gần gũi và giúp đỡ con người – Mẫu Địa Phủ ra đời.

Thờ Mẫu Tứ Phủ

Mẫu Tứ Phủ ra đời và phát triển dựa trên nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của người dân. Đồng thời, nó cũng gắn liền với quá trình dựng nước và giữ nước của người Việt ta. Mẫu hỗ trợ tinh thần, giúp con người tăng thêm sức mạnh và vững niềm tin vào cuộc sống. Thánh nữ Liễu Hạnh là tấm gương người phụ nữ đầy đủ tài, đức, được nhân dân hết mực tôn thờ.

Tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam là tín ngưỡng mà ở đó giới tính hóa mang khuôn hình của người mẹ. Là tín ngưỡng mà ở đó người phụ nữ gửi gắm ước vọng giải thoát bản thân khỏi thành kiến và ràng buộc xã hội./

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Khái quát vài nét cơ bản về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam
Tên bài báo
Khái quát vài nét cơ bản về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam
Thông tin mô tả chi tiết
Việc tôn thờ nữ thần ở Việt Nam và một số quốc gia khác không còn xa lạ. Đây là hiện tượng phổ biến và có nguồn gốc lịch sử, xã hội sâu xa. Tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam là tín ngưỡng bản địa, nó phát triển và bị ảnh hưởng bởi đạo giáo. Tín ngưỡng lấy việc thờ Mẫu - Mẹ làm quyền năng sinh sôi và biểu tượng để mang đến sự no ấm. Vậy tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam có những đặc trưng gì? Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề đó.
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng nghề Cát Đằng
Logo
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay