366 lượt xem

Bạn biết những gì về Thủy Cung Thánh Mẫu trong Tứ Phủ?

thủy cung tứ phủ

 

thủy cung thánh mẫu
di sản thờ mẫu phi vật thể

Thủy Cung Thánh Mẫu hay còn gọi là Mẫu Đệ Tam, Mẫu Thoải. Đây là vị nữ thần trong tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam. Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên, Đệ Nhị Thượng Ngàn và Đệ Tam Thoải Phủ thuộc Tam tòa Thánh Mẫu. Thủy Cung Thánh Mẫu chịu trách nhiệm quản lý các miền sông nước. Với nền nông nghiệp lúa nước như ở nước ta thì vai trò của Mẫu càng được khẳng định. Chính vì vậy, Mẫu luôn được người dân kính trọng và tôn thờ.

Vài nét khái quát về Tứ Phủ

thủy cung tứ phủ
mẫu tứ phủ

Trước khi tìm hiểu về Thủy Cung Thánh Mẫu, chúng tôi xin đề cập vài nét về Tứ Phủ trong tín ngưỡng thờ Mẫu. Tứ Phủ hay có tên gọi đầy đủ là Tứ Phủ công đồng. Tứ Phủ gồm:

  1. Thiên Phủ (Miền trời): Mẫu đệ nhất Thượng Thiên có nhiệm vụ cai quản bầu trời. Mẫu làm chủ các quyền  năng mây – mưa – sấm – chớp
  2. Nhạc Phủ (Miền rừng núi): Mẫu đệ nhị Thượng Ngàn có nhiệm vụ trông coi miền rừng núi và ban phát của cải cho dân chúng.
  3. Thủy Phủ (Miền sông nước): Mẫu đệ tam Thoải Cung trị vì miền sông nước, giúp ích cho việc trồng lúa nước và ngư nghiệp.
  4. Địa Phủ (Miền đất): Mẫu đệ Tứ Địa Phủ quản lý đất đai.

Huyền tích về Thủy Cung Thánh Mẫu

thủy cung tứ phủ
mẫu tứ phủ

Thuyết con gái Ngọc Hoàng

Truyền thuyết cho rằng Mẫu là con gái thứ 2 của Ngọc Hoàng sau Mẫu Liễu Hạnh. Thấy con gái yêu thích sông nước nên Ngọc Hoàng đã cho Mẫu cai quản. Mẫu trở thành vị thần đứng đầu Thủy tộc. Mẫu gặp và lấy Thần Long sinh ra lạc Long Quân.

Thuyết về vợ vua Thủy Tề

Bên cạnh đó còn có thuyết cho rằng Thủy Cung Thánh Mẫu là vị thần lưỡng tính. Mẫu là phụ nữ nhưng được Ngọc Hoàng Thượng đế ban cho sức mạnh và tài năng (nhất là tài sông nước) như nam giới. Thuyết này cho rằng Mẫu là vợ vua Thủy Tề. Vua Thủy Tề cai quản vùng biển còn Mẫu cai quản vùng sông , suối.

Ba người con gái Lạc Long Quân

Có truyền thuyết cho rằng Mẫu không phải là một mà là ba Mẫu. Họ đều là con gái Lạc Long Quân và Âu Cơ. Trong số các con, Lạc Long Quân đã chọn ra 3 người con để cai quản miền sông nước. Ba Mẫu đóng dinh cơ ở sông Nguyệt Đức. Các Mẫu có nhiệm vụ trông coi các con sông, lạch…ở đây. Họ dạy dân chế tạo thuyền bè và đan lưới bắt cá, chế ngự các vị thần mưa, thần gió…Mẫu còn làm mưa khi hạn hán và chống lũ lụt giúp con dân.

Quan niệm dân gian về công lao của Thủy Cung Thánh Mẫu

thủy cung mẫu tứ phủ
bàn thờ mẫu tứ phủ

Nhân gian cho rằng Thủy Cung Thánh Mẫu luôn có mặt ở mọi nơi để trợ giúp con người. Mẫu là con gái của Bát Hải Long Vương. Một lần rẽ nước lên trần gian dạo chơi nhưng không thể trở về thủy cung. Mẫu ở lại trần gian đầu thai thành cô bé xinh đẹp. Khi lớn cô gái được phong là  công chúa thủy phủ. Công lao của cô gái ngày càng nhiều nên được phong là  Mẫu Thủy Phủ. Mẫu chính là mẹ của người dân sống ở miền sông nước. Mẫu có thể cứu con dân, đưa người chết đuối lên bờ để khỏi chịu cảnh sự lạnh giá dưới nước.

Vì đức độ vì thương yêu con dân nên Mẫu được tôn là đệ tam thánh Mẫu – Thủy Cung Thánh Mẫu. Mẫu có trong nguồn nước chúng ta uống. Cây cối tươi tốt, mùa màng bội thu cũng là công lao của Mẫu. Thủy Cung Thánh Mẫu thường hiện diện ở miền sông nước để giúp đỡ con người. Mỗi khi bước xuống đò, qua một khúc sông rộng, người ta thường  cầu khấn để xin Mẫu phù hộ độ trì. Khi người dân chịu cảnh hạn hán, Mẫu phái người đi làm mưa. Nếu có lũ lụt Mẫu lại hóa phép để mưa tạnh, gió dừng. Vì có Mẫu canh chừng nên các loài thủy quái, thủy tặc cũng không thể hoành hành.

Thờ cúng Thủy Cung Thánh Mẫu

thủy cung mẫu tứ phủ
mẫu tứ phủ

Thủy Cung Thánh Mẫu chính là đỉnh cao của sự chắt lọc, ngưng kết của tín ngưỡng thờ thần nước trong xã hội xưa. Nhân gian cho rằng, Thủy Phủ là một thế giới ảo vọng tồn tại dưới mặt nước. Như vậy, bất cứ chỗ nào có nước như ao, hồ, sông, ngòi hay biển cả đều có mặt của Thủy Cung Thánh Mẫu. Đó là nơi có cuộc sống của những thủy thần, họ cũng có cuộc sống như trần gian. Thủy Cung Thánh Mẫu là đại diện thần Mẹ ở cõi nước, dung thần hòa hợp với cõi trần tục.  Mẫu được suy tôn và xếp vào bậc hiền thánh trong Mẫu Tam Phủ, Tứ Phủ.

Đền thờ Thủy Cung Thánh Mẫu được lập nên do lòng thành kính của người dân với Mẫu. Đặc biệt, ở những nơi sống bằng nghề sông nước. Nổi tiếng nhất là Đền Mẫu Thác Hàn Sơn – Hà Trung – Thanh Hóa. Ngoài ra, còn có đền Mẫu ở thị xã Lạng Sơn; đền Thượng và đền Hạ – Tuyên Quang; đền Cửa Sông – Gia Lâm – Hà Nội. Trong Tam Tòa Thánh Mẫu thì Thủy Cung Thánh Mẫu thường được đặt ở bên trái Mẫu Thượng Thiên. Mẫu diện trang phục màu trắng bởi sự tích buồn vì bị oan.

Tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng độc đáo của ngươi Việt Nam. Nó thể hiện tinh thần nhân văn cũng như sự coi trọng đối với phụ nữ. Thủy Cung Thánh Mẫu được nhân dân tôn kính. Mẫu được xếp vào hạng “Tối linh, tối thiêng” cùng Mẫu Thượng Thiên và Mẫu Thượng Ngàn./.

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Bạn biết những gì về Thủy Cung Thánh Mẫu trong Tứ Phủ?
Tên bài báo
Bạn biết những gì về Thủy Cung Thánh Mẫu trong Tứ Phủ?
Thông tin mô tả chi tiết
Thủy Cung Thánh Mẫu hay còn gọi là Mẫu Đệ Tam, Mẫu Thoải. Đây là vị nữ thần trong tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam. Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên, Đệ Nhị Thượng Ngàn và Đệ Tam Thoải Phủ thuộc Tam tòa Thánh Mẫu
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng Nghề Cát Đằng
Logo
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay