161 lượt xem

Con Dơi trong quan niệm dân gian của người Việt

Con Dơi trong quan niệm dân gian của người Việt

Nếu như để ý chúng ta sẽ thấy hình ảnh con dơi xuất hiện rất nhiều nơi từ tròn những trang trí họa tiết trên các vật dụng trong gia đình , trong nhà thờ , hay đình chùa , hình ảnh con dơi đã trở nên gần gũi thân thiện trong văn hóa và quan niệm dân gian nhưng không phải ai cũng hiểu hết về ý nghĩa của hình ảnh con dơi hãy cùng Làng Ngề Cát Đằng tìm hiểu .

Loài Dơi còn được gọi là phúc thử vì chữ Dơi trong tiếng Hán đồng âm với chữ Phúc trong Phúc lộc, Dơi là loài gặm nhấm ăn đêm có đặc tính gần giống chuột nên người ta gọi là Phúc thử. Người Trung Quốc thường sử dụng những từ đồng âm của sự vật với những thứ tốt lành đẻ làm biểu trưng cho sự vật đó ví dụ như người Miền Nam nước ta thích trưng cây Mai trong ngày Tết vì từ Mai đồng âm với từ May trong nghĩa may mắn nhiều người cao tuổi ở đây cũng hay đọc chệch âm may mắn thành mai mắn, với chữ Lộc trong tài lộc cũng được hiểu như vậy,  người Miền Bắc ta có tục đêm giao thừa đi hái lộc đầu năm, lộc ở đây là những cành, lá non đang ra mầm non mà lộc này lại đồng âm với từ bổng lộc nên hiểu theo nghĩa bóng đi hái lộc là đem tài lộc về nhà là  như vậy.  Tượng tự ta có thể hiểu  ý nghĩa của việc sử dụng con Dơi làm biểu trừng cho sự may mắn là như vậy.

Ý nghĩa hình tượng con dơi trong phong thủy:

Hình tượng con dơi xuất hiện phổ biến trong hội họa, điêu khắc… Sự kết hợp số lượng con dơi cũng như với các hình tượng khác (hoa cỏ, con vật…) tạo nên nhiều ý nghĩa khác nhau.

2 con dơi được vẽ liền nhau biểu thị sự may mắn được nhân lên gấp đôi.

5 con dơi được vẽ liền nhau, biểu thị 5 điều phúc (ngũ phúc) được trời ban tặng.

Con dơi gắn với đồng tiền là hình ảnh dẫn phúc chiêu tài.

Đặc biệt, hình tượng con dơi màu đỏ là điềm báo tốt lành. Bản thân màu đỏ là 1 loại màu sắc tránh tà; từ “đỏ” trong tiếng Trung Quốc còn đồng âm với từ “hồng” (có nghĩa là nước lớn). Do đó, con dơi đỏ mang ý nghĩa dự báo 1 cuộc sống phúc lớn vô lượng.

Con dơi ngậm khánh đá tức là con dơi ấy đang mang đến niềm may mắn, bởi chữ khánh có nghĩa là vui vẻ, hạnh phúc, phần thưởng. Khi nó kết hợp với con dơi tức là Phúc Khánh có ý nghĩa càng làm tăng sự hạnh phúc sung sướng và may mắn gấp bội.

Con dơi ngậm chữ thọ khi người ta kết hợp hai chữ phúc và thọ lại để chỉ một thông điệp mà ai ai cũng mong muốn có được. Đó là sự giàu có sung sướng hạnh phúc và sống lâu trăm tuổi.Hình ảnh con dơi ngậm tiền cũng không nằm ngoài ý nghĩa ấy.

Như vậy, có thể thấy sự phối hợp giữa hình ảnh con dơi và các hình tượng đi kèm nó để làm tăng sức biểu cảm của hình tượng mà không làm mất đi tính thẩm mỹ.

Ý nghĩa hình ảnh 5 con dơi:

Hình ảnh 5 con dơi tượng trưng cho ý nghĩa “Ngũ phúc Lâm môn”.

Con dơi chữ Hán gọi là bức, đọc cùng âm [fú] với chữ phúc, phước theo nghĩa may mắn, phúc lành. Năm con dơi tức là ngũ phúc, gồm có:

(1) Thọ, là sống lâu;

(2) Phú, là giàu có;

(3) Khang ninh, là bình an;

(4) Du hiếu đức, là có lòng ưa thích đạo đức;

(5) Khảo chung mệnh, sống lâu cho tới hết đời.

Vì trái đào là biểu tượng cho trường sinh cho nên có khi người ta vẽ ba trái đào nằm giữa năm con dơi, với ý nghĩa mong ước hay cầu chúc trường sinh bất tử và hưởng được ngũ phúc. Số ba và số năm là số dương (mà dương là tốt đẹp, đối lập với âm là xấu). Số ba cũng do ảnh hưởng của Đạo đức kinh: “Một sinh hai, hai sinh ba, ba sinh vạn vật.” Vậy thì số ba hàm nghĩa sinh sinh hóa hóa, sinh sôi nảy nở, là sức sống bất diệt.

Chữ vạn là biểu tượng cho sự tốt lành (cát tường). Nhưng vạn còn đồng âm với chữ vạn (10.000) với nghĩa là vô số.

Như vậy, đặt chữ thọ trong vòng năm con dơi và năm chữ vạn hàm nghĩa ao ước hay cầu chúc được hưởng ngũ phúc và vạn thọ (sống lâu muôn tuổi)

Hợp Và kỵ

-Dơi có đặc điểm của chuột, mà người tuổi trâu, khỉ và rồng hợp với chuột, do đó thích hợp nhất là treo tranh trang trí dơi, còn người tuổi ngựa, dê và mèo không hợp với chuột, do đó không thích hợp treo loại tranh này.

-Tranh về dơi thích hợp treo ở vị trí cát lợi trong phòng khách, như vậy có thể làm tăng thêm phúc khí cho gia đình.

-Nếu muốn gặp nhiều may mắn và thuận lợi thì có thể treo tranh dơi ở cửa cạnh cửa để có được “phúc khí lâm môn”. Nếu treo tranh năm con dơi ở trên cửa thì chính là tượng trưng cho “Ngũ phúc lâm môn”.

-Dơi có đặc điểm của chuột nên không thích hợp treo loại tranh trang trí này ở hướng chính Nam của ngôi nhà, bởi vì hướng này là vị trí tương xung của chuột. Thích hợp treo tranh dơi ở vị trí tương hợp là hướng Đông bắc, Tây nam và Đông nam. Ngoài ra cũng có thể treo ở vị trí Tý , là hướng chính Bắc.

 

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Tên bài báo
Con Dơi trong quan niệm dân gian của người Việt
Thông tin mô tả chi tiết
Loài Dơi còn được gọi là phúc thử vì chữ Dơi trong tiếng Hán đồng âm với chữ Phúc trong Phúc lộc, Dơi là loài gặm nhấm ăn đêm có đặc tính gần giống chuột nên người ta gọi là Phúc thử
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng nghề Cát Đằng
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay