45 lượt xem

Đình Cát Đằng nơi tụ hội của lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam.

Đình Cát Đằng: Nơi tụ hội liên lạc tập trung, đưa thanh niên, học sinh đi Quảng Châu dự các lớp huấn luyện của Hồ Chủ Tịch, sau này trở về lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam.

Trước tình hình trong nước và thế giới có nhiều biến chuyển có lợi cho phong trào cách mạng Việt Nam, Xứ uỷ Bắc Kỳ quyết định chọn hai địa điểm để liên lạc tập trung đưa thanh niên sang Quảng Châu dự các lớp huấn luyện của Hồ Chủ Tịch, Sau này trở về lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam: Một tại ngôi nhà số 7 Bến Ngự, thành phố Nam Định và một tại Đình Cát Đằng, xã Yên Tiến, huyện Ý Yên.

Thôn Cát Đằng vào những năm 1924-1926 có bộ máy cai trị phong kiến khá chặt chẽ. Chánh hương hội là Đinh Huy Ngạc, ông này rất có thế lực, được suy tôn nhất trong đám chánh hương hội tại huyện Phong Doanh. Tuy nhiên ông lại có tinh thần yêu nước. Ông Đinh Huy Ngạc còn gọi là Cả Ngạc, thường đi lấy của những người giầu có, đem chia cho người nghèo. Nắm được điều đó, các ông Đinh Trương Dương và Nguyễn Trí Hiền (thường gọi là ông giáo Hiền) là những người yêu nước quê ở Thanh Hoá đã bí mật tới quan hệ với Chánh Ngạc. Khi biết cháu ruột của ông này là Đinh Huy Đàm đang giữ chức Lý trưởng, lại không biết chữ nên hai ông tỏ ý muốn dạy chữ cho gia đính, đồng thời nhờ ngôi từ đường họ Đinh Huy dùng làm lớp học. Yêu cầu đó được chấp thuận. Thế là ngôi từ đường dòng Họ Đinh Huy trở thành lớp học bí mật của ông giáo Hiền. Thầy giáo Hiền ăn ở tại nhà của lý trưởng Đinh Huy Đàm (hai nhà sát nhau). Dạy học chỉ là hình thức, còn mục đích chính là tuyên truyền tinh thần yêu nước và chủ trương đưa thanh niên du học của Đảng ta với những người yêu nước trong vùng.

Ngôi từ đường họ Đinh Huy nằm ở trung tâm của thôn, có kiến trúc theo kiểu chữ Nhị, tiền tố 3 gian, hậu cung 3 gian, mái lợp ngói nam, tường xây bằng gạch thất. Từ đường được đóng mở bằng hệ thống cửa bức bàn chắc chắn nên rất kín đáo cho việc hội họp. Tường bên Đông có một cửa nhỏ thông xuống ngôi nhà bảy gian của ông Cả Ngạc. Phía Tây từ dường là nhà ông Lý Đàm. Phía ngoài từ đường lại có  hệ thống tường bao và cửa gỗ đóng mở khi ra vào. Như vậy nơi đây rất thuận lợi cho việc bảo vệ, nếu bị lộ cũng dễ dàng tẩu thoát.

Do ngôi đình thờ Đinh Tiên Hoàng khá lớn;  Xung quanh ngôi đình là những cây đa râm mát. Đây là nơi hội tụ thường xuyên của nhân dân địa phương, Ở ngôi đình này hồi đó có một cái chợ thuê nhân công. Hàng ngày có rất nhiều người ở các nơi và địa phương tới đứng ở đấy để cho người cần nhân công đến thuê. Đây là những người bị bóc lột thậm tệ nên họ rất yêu nước và căm ghét bọn cướp nước cùng lũ bán nước. Khu đình này ở đầu làng, chỉ cách từ đường họ Đinh Huy chừng 200m. Đây là một địa điểm rất tốt để các ông Đinh Trương Dương và Nguyễn Chí Hiền hoạt động gây dựng phong trào.

Thời ký đó phong trào cách mạng trong nước dâng lên rất cao; Bọn mật thám ra sức lùng sục những người yêu nước. Bởi vậy nếu chỉ tụ tập tại từ đường Họ Đinh Huy thì rất dễ bị lộ, nên những người yêu nước cũng thường xuyên tụ hội tại khu Đình để hoạt động. Họ giả danh là những người đi bán sức lao động hoặc người đi lễ tại Đình. Cũng có khi ngôi đình là vọng gác phía ngoài để bảo vệ việc hội họp ở ngôi từ đường họ Đinh Huy. Có lần bọ gặc vây ráp, vào Đình thấy các vị chức sắc trong làng uống rượu say nhè, cười nói lung tung thì không hề nghi ngờ gì nữa. Nhưng thực ra trong Đình đang có cán bộ ẩn nấp; Có lần bọn chúng lùng sục rất gắt gao, họ phải trốn trên máng nước hoặc trốn ra những bụi cây rậm rạp xung quanh rồi được nhân dân che chở. Do được những người đứng đầu bộ máy chính quyền địa phương và nhân dân giúp đỡ nên trong một thời gian ngắn các ông Đinh Chương Dương và Nguyễn Chí Hiền đã tập hợp được một số thanh niên yêu nước, giác ngộ cho họ và năm 1926 đã tụ tập tại Cát Đằng đưa sang Quảng Châu dự các lớp huấn luyện của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Trong số những thanh niên yêu nước đã từng hoạt động ở đây có đồng chí Đinh Trọng Tuệ, Bùi Xuân Mẫn, Lê Thanh…

Năm 1926, giặc Pháp đã đánh hơi thấy phong trào cách mạng ở đây, cuối cùng hoạt động của đồng chí Nguyễn Chí Hiền bị lộ.

Giặc Pháp vây ráp để bắt ông, Thầy Hiền mưu trí trốn qua nách cửa từ đường nấp sau cánh cửa nhà ông Chánh Bạt rồi nhảy xuống ao, lấy bèo che lại. Đến đêm Thầy Hiền được cụ Thảo con cụ Cả Ngạc đưa trốn sang Thái Bình. Giặc Pháp tức tối vì không bắt được ai, chúng bèn bắt cụ Lý Đàm giam ở nhà lao Hoả Lò, tra tấn cụ rất dã man, cuối cùng cụ đã hy sinh tại đó.

Cát Đằng là một thôn có truyền thống chống giặc ngoại xâm kiên cường. Truyền thống đó ghi đậm nét tại ngôi đình Cát Đằng. Ngôi đình Cát Đằng không những chỉ có giá trị về mặt lịch sử cổ đại mà còn có giá trị về cách mạng thời kỳ 1954-1928. Gia đình ông Đinh Huy Đàm cũng là gia đình có công ro lớn trong thời kỳ cách mạng này. Chính vì vậy gia đình ông đã được nhà nước ta tặng thưởng Bằng có công với nước do thủ tướng Phạm Văn Đồng ký ngày 20/05/1978.

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Tên bài báo
Đình làng Cát Đằng nơi tụ hội của lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam.
Thông tin mô tả chi tiết
Sau này trở về lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam: Một tại ngôi nhà số 7 Bến Ngự, thành phố Nam Định và một tại Đình Cát Đằng, xã Yên Tiến, huyện Ý Yên.
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng nghề Cát Đằng
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay