53 lượt xem

Phủ thờ Đức Thánh Mẫu Tam Phủ và Bà chúa Liễu – Ông tổ nghề sơn mài

Phủ thờ Đức Thánh Mẫu Tam Phủ và Bà chúa Liễu.

Phủ thờ Đức Thánh Mẫu và Bà chúa Liễu nằm bên phải, sát cạnh Đình thờ Vua Đinh Tiên Hoàng và quay mặt về hướng Tây.

Tiền lầu gồm 3 gian, xây bít đốc. Hàng chữ Hán trên nóc toà ngoài có ghi “Hoàng Triều Bảo Đại tứ niên, tuế tại Kỷ Mão , như nguyệt thập lục  nhật phụng tu tiền lầu” . Như vậy tiền lầu của Phủ được trùng tu vào ngày 16 tháng 2 năm Kỷ Mão đời Bảo Đại thứ 14 (1839).

Cung Đệ nhị cũng gồm 3 gian thông với tiền lầu, có 2 hàng chứ Hán ngay trên đầu. Phía trái “Thành Thái thập nhất niên tuến tại Kỷ Hợi” và bên phải “Mạnh xuân chi nguyệt trùng tu vọng tiền lầu”. Như vậy Cung đện nhị được trùng tu vào  tháng Giêng năm Kỷ Hợi, niên hiệu Thành Thái thứ 11 (1890).

Hậu cung gồm 2 gian, Bên phải thờ Đức Thánh Mẫu và Bên trái thờ Bà Chúa Liễu

Đền Thờ ông Tổ nghề sơn mài và người sáng lập nên Làng.

Đền thờ  ông Tổ nghề sơn mài và người sáng lập nên Làng toạ ngay phía trái của Đình thờ Đinh Tiên Hoàng, nhằm hướng Đông – Nam  và lùi phía sau so với Đình khoảng 4 m.   

Theo quyển ngọc phả còn giữ lại trong Đình, tác giả là Nguyễn Bính, chức quan Đông các điện đại học sỹ, soạn ngày 1 tháng 2, niên hiệu Hồng Phúc thứ nhất (1572) thì ông tổ nghề sơn là Ngô Đức Dũng. Ông làm quan tri huyện, huyện Từ Sơn Lộ, Bắc Ninh, còn em trai ông là Ngô Ân Ba giữ chức Đô đầu trong huyện. Lúc đó là năm Kỷ Tị, triều vua Trần Thuận Tông (1390). Các ông rất đức độ, tài giỏi, ai cũng quý mến nên giữ các ông ở lại. Hơn mười năm sau vì tuổi cao sức yếu, các ông từ quan trở về quê hương sinh sống. Năm đó vào tháng 10, Mùa Đông, các ông dùng thuyền đưa gia quyến về phường Cát Đằng. Về quê, hai ông bái yết tiên tổ, sửa sang nhà cửa có khi sớm trà, chiều rượu vui vẻ với các cụ già nơi đầu bãi ven sông, có lúc hỏi han con cháu tông tộc ở từ đường.

Sau một thời gian về quê, hai ông nghĩ muốn đem truyền lại nghề sơn học được ở đất Bắc, bèn triệu tập các cụ già trong Phường lại để dạy. Chưa đầy một năm đã có tới hàng trăm người thông thạo nghề này. Thế là nhờ công đức của hai ông mà dân làng lại có thêm một nghề được khắp nơi ái mộ, bởi thế đời sống của nhân dân mỗi ngày được nâng lên. Mọi người đang say xưa với nghề mới thì hai anh em ông tổ nghề sơn là Ngô Đức Dũng và Ngô Ân Ba lần lượt qua đời. Ông Đức Dũng mất ngày 12 và ông Ân Ba mất ngày 14 cùng trong tháng Giêng, triều Vua Lê. Ông Đức Dũng hưởng thọ 76 tuổi; Ông Ân Ba hưởng thọ 74 tuổi. Sau khi hai ông mất, nhân dân ai cũng thương xót, bèn đem sự việc tâu lên nhà vua và được nhà vua phong tặng làm Trung đẳng phúc thần, cho phép nhân dân lập đền thờ tự trang nghiêm. Ngôi đền đó trước đây ngay cạnh phía Đông của đình thờ Đinh Tiên Hoàng. Hàng năm, từ ngày 12 đến 16 tháng Giêng, nhân dân tổ chức mở hội tế lễ đông vui tại Đền. Vào năm thứ nhất niên hiệu Hồng Đức (1497) có ông Đinh Thức Thông là Nam châu tiến sỹ, Hàn lâm viên trực học sỹ, phụng mệnh nhà vua tới miếu Tiên Đế tại Gia Viễn; xong việc có qua Đền này và tiến cúng đôi câu đối, rằng:

“Nam châu sinh tu hương dân, vạn thế công danh hách trạc

Bắc địa truyền lai thủ nghệ, thiên thu đức trạch uông dương”

Nghĩa là:

“Nam châu sinh tự dân làng, vạn đời sống dâng hiển hách

Đất Bắc truyền lại nghề sơn, ngàn năm ơn đức mênh mông”

Hiện nay trong Đình Cát Đằng còn một vế câu đối ca ngợi công lao chiêu mộ dân chúng khai khẩn đất đai, lập lên khu dân cư trù phú của ông tổ Họ Ngô như sau:

Tụ dân khản thổ Ngô gia hách hách thánh thần nhân

Nghĩa là “Tụ tập nhân dân khai khẩn đất đai, Họ Ngô có bậc thánh thần hiển hách

Nghề sơn đã có từ thời Trần, trải qua các triều đại, nghề này vẫn được nhân dân Cát Đằng trân trọng và gìn giữ. Không những chỉ làm trong làng xã mà bà con ở đây còn đem nghề này đi làm ở khắp nơi trên đất nước ta. Tới đâu họ cũng được nhân dân địa phương sở tại trân trọng. Hiện nay trong nhân dân còn nhớ được câu thơ ý nghĩa như sau:

                   “Làng ta có đất thợ sơn

                   Hễ đi thiên hạ thì hơn mọi nghề

Nghề sơn phát triển ở Thời Lê, Thời Nguyễn, được triều đình rất tín nhiệm. Bởi vậy khi nào vào tiết Khánh Hạ thì các ông thợ giỏi trong làng được vua vời vào kinh đô để sơn thếp lại các kiến trúc, các đền thờ tự trong đó.

Triều Nhà Nguyễn, Làng Cát Đằng có ông Ngô Văn Đồng sơn thếp rất tài, được nhà vua thưởng chức Cửu phẩm văn giai, ngoài ra còn ông Ngô Văn Lợi được thưởng chức Cai thợ sơn.

Hiện nay nghề sơn ở thôn Cát Đằng vẫn được nhân dân địa phương duy trì và ngày càng phát triển.

Như vậy, nghề sơn ở Cát đằng có một lịch sử khá lâu đời. Ông tổ nghề này rất có công đức với nhân dân. Từ xưa cho tới nay, nhân dân địa phương không ngừng phát huy nghề truyền thống đó. Chính vì thế họ đã thu được nhiều thành tựu, đời sống nhân dân nơi đây không ngừng được nâng cao.

Ông tổ nghề sơn không chỉ có một công mà trái lại công đức của các ông rất lớn, gồm nhiều mặt, rất xứng đáng được nhân dân Cát Đằng thờ tự như những vị thánh thần. Đáng tiếc, ngôi đền thờ hai ông đã bị huỷ diệt nên nhân dân phải rước bát hương thờ chung trong quần thể Đình vua Đinh Tiên Hoàng và đựoc nhân dân địa phương xây dựng riêng một ngôi đền để tưởng nhớ đến công lao của hai ông.

Như vậy tại đền có ba bức tượng được đặt ngay ngắn chính gữa ngôi đền là ông Ngô Viễn Mưu – Người đã có công sáng lập Làng Cát Đằng; ông Ngô Đức Dũng và Ông Ngô Ân Ba, cả hai người đều là ông tổ nghề sơn Cát Đằng. Cả ba bức tượng được tạc bằng gỗ, sơn son thếp vàng đặt ngay chính giữa ngôi đền.

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Tên bài báo
Phủ thờ Đức Thánh Mẫu Tam Phủ và Bà chúa Liễu.
Thông tin mô tả chi tiết
Tiền lầu gồm 3 gian, xây bít đốc. Hàng chữ Hán trên nóc toà ngoài có ghi "Hoàng Triều Bảo Đại tứ niên, tuế tại Kỷ Mão , như nguyệt thập lục  nhật phụng tu tiền lầu" . Như vậy tiền lầu của Phủ được trùng tu vào ngày 16 tháng 2 năm Kỷ Mão  đời Bảo Đại thứ 14 (1839).
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng nghề Cát Đằng
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay