51 lượt xem

Tìm hiểu khái quát về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam

thờ cúng gia tiên

Tìm hiểu khái quát về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam

tín ngưỡng thờ cúng
không gian thờ cúng

Trong danh sách các tín ngưỡng dân tộc thì tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên mang đậm tính nhân văn và có giá trị về mặt văn hóa. Nó là tín ngưỡng dân gian có từ lâu đời ở nước ta. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là một hiện tượng mang tính lịch sử, xã hội. Nó ẩn chứa những ý nghĩa về công ơn sinh thành, dưỡng dục của ông bà, cha mẹ.

Tổ tiên và những điều bạn nên biết

Tổ tiên là chỉ những người có cùng huyết thống nhưng đã mất. Những người đó chính là cụ kỵ, ông bà, cha mẹ…Đây là những người có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi con người về cả vật chất và tinh thần. Bởi lẽ, họ chính là người có công sinh thành, dưỡng dục và cho chúng ta cuộc sống tốt đẹp.

Trong xã hội nguyên thủy loại tín ngưỡng này có nguồn gốc là tổ tiên Tô tem giáo. Họ luôn có niềm tin rằng mỗi con người hay mỗi nhóm người có một mối liên kết vô cùng chặt chẽ với vật thể tinh thần. Vật thể tinh thần đó chính là cây cối hay động vật. Bởi vậy, những vật thể đó được coi là vật tổ của thị tộc, bộ lạc. Thời kỳ thị tộc phụ hệ tổ tiên là những người đứng đầu thị tộc, bộ lạc như tù trưởng, thủ lĩnh quân sự. Họ là những người có sức mạnh và nắm đầy quyền uy.

Trong xã hội có giai cấp tổ tiên là những người chủ gia đình và dòng họ. Đây là những người có quyền thừa kế và di chúc tài sản cho thế hệ sau. Cùng với quá trình lịch sử  xây dựng, gìn giữ và phát triển đất nước khái niệm tổ tiên ngày càng được mở rộng hơn. Nó không còn bó hẹp trong phạm vi gia đình, dòng tộc mà được mở rộng phạm vi ra ngoài cộng đồng, xã hội. Tổ tiên của người Việt được biết đến là những anh hùng dân tộc, danh nhân, tổ sư, tổ nghề, thành hoàng làng…

thờ cúng gia tiên
Tổ tiên là những người có cùng huyết thống và đã mất

Nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên manh nha trong thời kỳ thị tộc mẫu quyền. Thời nguyên thủy con người tin rằng sau khi chết linh hồn vẫn còn tồn tại. Ý niệm về linh hồn là yếu tố cơ bản tạo nên tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Bên cạnh đó, tư tưởng, hình ảnh tổ tiên Tô tem giáo che chở cho gia đình, thị tộc là yêu tố tạo nên tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.

Nguồn gốc xã hội của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là tính hạn chế của lực lượng sản xuất. Hệ lụy của nó là sự tù túng trong quan hệ giữa con người – tự nhiên và con người – con người. Nguồn gốc trực tiếp mang tính xã hội của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là sự phân hóa xã hội. Hậu quả của sự phân hóa đó là việc đề cao vai trò của người đứng đầu thị tộc, bộ lạc. Họ dựa vào uy tín của bản thân để củng cố niềm tin và thiêng liêng hóa việc thờ cúng tổ tiên.

Nguồn gốc nhận thức luận của tín ngưỡng này là quan niệm về linh hồn người chết, về tổ tiên Tô tem giáo. Nó được hình thành trên cơ sở niềm tin về sự bất tử của linh hồn. Niềm tin đó bắt nguồn từ ước muốn của con người vào sự trường thọ.

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ra đời có vai trò trong việc cân bằng trạng thái tâm lý của con người. Nó giúp giải tỏa sự cô đơn hay nỗi lo lắng khi gặp khó khăn của con người.

thờ cúng gia tiên
Nguồn gốc nhận thức luận của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là quan niệm về linh hồn người chết

Ý nghĩa của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên 

Thờ 

Thờ là yếu tố thuộc về ý thức. Nó thể hiện sự biết ơn, tưởng nhớ về cội nguồn. Thờ tổ tiên là sự thể hiện lòng thành kính, biết ơn, tưởng nhớ tổ tiên.

Cúng

Cúng là yếu tố mang tính nghi lễ. Nó bao gồm các động tác như cúi, vái, lạy, khấn. Cúng được quy định bởi quan niệm, phong tục tập quán của mỗi dân tộc.

Ý nghĩa của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

  • Thờ cúng tổ tiên là tổng thể phức hợp của ý thức, biểu tượng về tổ tiên và nghi lễ thờ phụng.
  • Là quan niệm về sự tồn tại của linh hồn. Hơn nữa, nó khẳng định mối quan hệ giữa người đã khuất và người đang sống.
  • Là sự biết ơn, thành kính và tưởng nhớ người quan trọng đã khuất.
  • Là sự thể hiện niềm tin vào việc che chở, phù hộ, trợ giúp của tổ tiên.
  • Giáo dục con người sống có trách nhiệm với gia đình, quê hương, đất nước.
  • Giúp con người hiểu được giá trị của “đạo hiếu” trong mối quan hệ với người thân và xã hội.
  • Giá trị quý giá nhất của tín ngưỡng này là lời răn dạy về lòng hiếu thảo. Đó là giá trị, là nét đẹp truyền thống của văn hóa dân tộc Việt.
nhà thờ gia tiên
nhà thợ họ

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên thể hiện niềm tin vào sự bảo vệ, che chở và phù hộ của tổ tiên

Trong lịch sử cũng như cuộc sống hiện tại thì tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên vẫn mang giá trị nhân văn sâu sắc. Nó có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với cuộc sống con người Việt Nam./. 

Làng nghề Cát Đằng cung cấp thông tin chi tiết về bài viết
Tìm hiểu khái quát về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam
Tên bài báo
Tìm hiểu khái quát về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam
Thông tin mô tả chi tiết
Trong danh sách các tín ngưỡng dân tộc thì tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên mang đậm tính nhân văn và có giá trị về mặt văn hóa. Nó là tín ngưỡng dân gian có từ lâu đời ở nước ta.
Nhà báo
Bản quyền nội dung
Làng Nghề Cát Đằng
Logo
Hotline: 0353.247.247
Chat Facebook
Gọi điện ngay